आजकाल कोणतीही नवीन गाडी घ्यायला जा, सेल्समन एक शब्द वारंवार उच्चारतो- ‘सर, या गाडीत ADAS Level 2 आहे!’
महिंद्रा, टाटा, एमजी ते ह्युंदाई आणि किया पर्यंत प्रत्येक कंपनी आता आपल्या गाड्यांमध्ये ‘अँडव्हान्स्ड ड्रायव्हर असिस्टंट सिस्टीम’ (ADAS) देत आहे. पण इथे प्रश्न निर्माण होतो की, ज्या देशात गायी-म्हशी अचानक रस्त्यावर येतात, लेन शिस्त नावाची गोष्ट नाही आणि खड्डे चुकवण्यातच अर्धा वेळ जातो, तिथे हे परदेशी तंत्रज्ञान खरंच उपयोगाचं आहे का? का हा फक्त लाख-दोन लाख रुपये जास्त उकळण्याचा मार्केटिंग फंडा आहे?
चला तर मग, समजून घेऊया की ADAS Level 2 नक्की आहे तरी काय, आणि भारतात ते कितपत कामाचं आहे.
ADAS Level 2 म्हणजे नक्की काय?
अगदी सोप्या भाषेत सांगायचं तर, ADAS म्हणजे गाडीत बसलेले अनेक कॅमेरे आणि सेन्सर्स. हे सेन्सर्स ड्रायव्हरला मदत करतात आणि अपघाताचा धोका कमी करतात. ‘लेव्हल 2’ म्हणजे या सिस्टीममध्ये स्टीयरिंग आणि स्पीड (ब्रेक आणि रेस) या दोन्ही गोष्टींवर काही प्रमाणात गाडी स्वतः नियंत्रण ठेवू शकते.
यात प्रामुख्याने खालील गोष्टी येतात:
- Adaptive Cruise Control (अडॅप्टिव्ह क्रूझ कंट्रोल): तुम्ही गाडीचा वेग 80 सेट केला, पण पुढची गाडी 60 च्या स्पीडने चाललीये, तर तुमची गाडी स्वतःचा वेग 60 करेल. पुढची गाडी बाजूला झाल्यावर पुन्हा 80 च्या स्पीडवर जाईल.
- Lane Keep Assist (लेन कीप असिस्ट): जर तुमची गाडी नकळत लेनच्या बाहेर जात असेल, तर स्टीयरिंग स्वतःहून हलकेच वळते आणि गाडीला लेनच्या मध्यभागी ठेवते.
- Auto Emergency Braking (ऑटो इमर्जन्सी ब्रेकिंग): अचानक पुढे एखादी गाडी, माणूस किंवा प्राणी आला आणि तुम्ही ब्रेक दाबायला विसरलात, तर गाडी स्वतःहून इमर्जन्सी ब्रेक लावते.
- Blind Spot Monitoring (ब्लाइंड स्पॉट मॉनिटरिंग): तुमच्या गाडीच्या बाजूला, जिथे तुम्हाला आरशात दिसत नाही (ब्लाइंड स्पॉट), तिथे एखादी गाडी असल्यास अलार्म वाजतो.
हे पण वाचा: Flex Fuel Engine: इथेनॉलवर चालणाऱ्या गाड्या आणि बाइक्स कधी येणार?
भारतात ADAS चे फायदे: हे कुठे कामी येते?
जरी भारतीय रस्ते आव्हानात्मक असले, तरी ADAS पूर्णपणे कुचकामी नाही. याचे काही मोठे फायदे आहेत:
- हायवे आणि एक्सप्रेस-वे वर वरदान: मुंबई-पुणे एक्सप्रेस-वे किंवा समृद्धी महामार्गावर ADAS सर्वात जास्त उपयोगी पडते. इथे लांबच्या प्रवासात अडॅप्टिव्ह क्रूझ कंट्रोल आणि लेन कीप असिस्ट मुळे ड्रायव्हरचा थकवा खूप कमी होतो.
- अपघात टळण्याची शक्यता: अनेकदा आपण हायवेवर चालवताना काही सेकंदांसाठी विचलित होतो. अशा वेळी पुढच्या गाडीने अचानक ब्रेक मारल्यास, ऑटो इमर्जन्सी ब्रेकिंग (AEB) मुळे मोठा अपघात टळू शकतो.
- पार्किंग आणि रिव्हर्सिंगमध्ये मदत: 360-डिग्री कॅमेरा आणि रियर क्रॉस-ट्रॅफिक अलर्टमुळे गर्दीच्या ठिकाणी किंवा अंधारात गाडी मागे घेताना खूप मदत होते.
भारतातील रस्त्यांवर ADAS चे तोटे आणि धोके
आता येऊया वास्तवावर. युरोप किंवा अमेरिकेसाठी डिझाईन केलेले हे तंत्रज्ञान भारतीय ‘देसी’ रस्त्यांवर अनेकदा गडबडते.
- अचानक लागणारे ब्रेक्स (Panic Braking): भारतीय ट्रॅफिकमध्ये दोन गाड्यांमध्ये अंतर कमी ठेवण्याची सवय असते. अनेकदा एखादी बाईक वाला अगदी जवळून कट मारून जातो. अशा वेळी ADAS ची ऑटो ब्रेकिंग सिस्टीम अचानक जोरात ब्रेक लावते. यामुळे मागून येणारी गाडी तुम्हाला धडकू शकते!
- लेन मार्किंगचा अभाव: लेन कीप असिस्ट सिस्टीम रस्त्यावर पांढरे पट्टे (Lane markings) ओळखून काम करते. पण भारतातील अनेक शहरांमध्ये आणि राज्य महामार्गांवर हे पट्टेच नसतात, किंवा पुसट झालेले असतात. तिथे हे फिचर काहीच काम करत नाही.
- खड्डे आणि प्राणी: तुम्ही खड्डा चुकवण्यासाठी गाडी किंचित बाजूला वळवली, तर लेन असिस्ट सिस्टीम गाडीला परत खड्ड्याकडे ओढण्याचा प्रयत्न करते. हे खूप त्रासदायक ठरू शकतं. तसेच अचानक येणारी कुत्री किंवा जनावरे ओळखण्यातही काही वेळा सिस्टीम गोंधळते.
- रस्ते दुरुस्ती आणि डायव्हर्शन: भारतात कधी कुठे बॅरिकेड्स लागतील याचा नियम नाही. अशा अचानक आलेल्या डायव्हर्शनला सिस्टीम वेळेवर ओळखेलच याची खात्री नसते.
हे पण वाचा: वायपरचा असा आवाज येतोय? वेळीच लक्ष द्या, नाहीतर गाडीच्या काचेचे होईल मोठे नुकसान!
ADAS घेताना लक्षात ठेवण्याच्या ‘अति-महत्त्वाच्या’ गोष्टी (Must-Know Practical Points)
जर तुम्ही ADAS वाली गाडी घेण्याचा विचार करत असाल, तर या काही व्यावहारिक गोष्टी तुम्हाला माहीत असायलाच हव्यात:
- मेंटेनन्स आणि रिपेअरिंगचा खर्च (High Maintenance Cost): ADAS चे सेन्सर्स आणि रडार हे बहुतांश वेळा गाडीच्या पुढच्या बंपरमध्ये आणि विंडशील्डच्या (काचेच्या) मागे बसवलेले असतात. शहरात एखादा छोटासा अपघात झाला आणि बंपर डॅमेज झाला, तरी हे रडार बदलण्याचा खर्च हजारो रुपयांत जाऊ शकतो. साध्या गाडीपेक्षा हा खर्च खूप जास्त असतो.
- ड्रायव्हिंगची सवय बिघडते का?: बऱ्याच जणांना सवय होते की ‘गाडी स्वतः ब्रेक लावेल’. ही सवय अतिशय घातक ठरू शकते. ADAS ही फक्त एक ‘बॅकअप सिस्टीम’ आहे, तुमचा ड्रायव्हर नाही. सतत तंत्रज्ञानावर विसंबून राहिल्याने ड्रायव्हरचे लक्ष विचलित होण्याची दाट शक्यता असते.
- पावसाळ्यात आणि धुक्यात (Weather Conditions): अतिवृष्टी, दाट धुके किंवा चिखल उडाल्यास ADAS चे कॅमेरे आणि सेन्सर्स ‘Blind’ होऊ शकतात. अशा वेळी सिस्टीम काम करणे थांबवते आणि तुम्हाला मॅन्युअल ड्रायव्हिंगवरच अवलंबून राहावे लागते.
हे खरंच कामाचं आहे की फक्त मार्केटिंग? (The Verdict)
थेट उत्तर द्यायचे तर: हे पूर्णपणे मार्केटिंग नाही, पण सध्याच्या भारतीय शहर-परिस्थितीसाठी ते 100% परफेक्टही नाही.
जर तुमचा 70% ते 80% प्रवास हायवे किंवा एक्सप्रेस-वे वरून होत असेल, तर तुम्ही नक्कीच ADAS असलेली गाडी घ्यायला हवी. हे तुम्हाला सुरक्षित करेल आणि तुमचा प्रवास सुखकर बनवेल.
पण जर तुमचा बहुतांश प्रवास शहरातील बंपर-टू-बंपर ट्रॅफिकमध्ये (उदा. मुंबई, पुणे, बंगळूरचे ट्रॅफिक) होत असेल, तर ADAS तुम्हाला फायद्यापेक्षा जास्त त्रासदायक ठरू शकते. अनेक ड्रायव्हर्स शहरात गाडी चालवताना ADAS ची ऑटो ब्रेकिंग आणि लेन असिस्ट सिस्टीम चक्क ‘बंद’ (Turn off) करून ठेवतात.
त्यामुळे फक्त ‘शो-ऑफ’ करण्यासाठी ADAS वर अतिरिक्त 1 ते 2 लाख रुपये खर्च करणे शहाणपणाचे नाही. आपल्या गरजेनुसार निर्णय घ्या. तंत्रज्ञान आपली मदत करण्यासाठी आहे, आपण तंत्रज्ञानावर अवलंबून राहण्यासाठी नाही!
हे पण वाचा: Baleno vs i20 – कोणती कार आहे खऱ्या अर्थाने पैसा वसूल? जाणून घ्या सर्व सत्य!
FAQs (नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न)
प्रश्न 1. ADAS चालू असताना गाडी स्वतः चालते का? (Is it fully autonomous?)
उत्तर: नाही. ADAS Level 2 म्हणजे गाडी स्वतः चालत नाही. तुम्हाला नेहमी स्टीयरिंगवर हात आणि रस्त्यावर लक्ष ठेवावे लागते. ही फक्त एक मदत (Assistance) आहे.
प्रश्न 2. भारतातील ट्रॅफिकमध्ये ADAS चे ऑटो-ब्रेकिंग सुरक्षित आहे का?
उत्तर: शहरातील गर्दीच्या ट्रॅफिकमध्ये ते थोडे धोकादायक ठरू शकते, कारण अचानक ब्रेक लागल्यास मागची गाडी धडकण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शहरात ही सिस्टीम सेन्सिटिव्हिटी कमी करून वापरणे किंवा बंद ठेवणे योग्य ठरते.
प्रश्न 3. जुन्या गाडीत ADAS बसवता येते का? (Aftermarket ADAS)
उत्तर: काही बेसिक आफ्टरमार्केट डॅश-कॅम्स येतात जे फक्त वॉर्निंग (अलार्म) देतात. पण कंपनीकडून येणारे मूळ ADAS Level 2 (जे ब्रेक आणि स्टीयरिंग कंट्रोल करते) जुन्या गाडीत बाहेरून बसवणे सुरक्षित आणि शक्य नाही.
प्रश्न 4. ADAS मुळे इन्शुरन्स कमी होतो का?
उत्तर: परदेशात ADAS असलेल्या गाड्यांचा इन्शुरन्स प्रीमियम कमी असतो. भारतातही काही इन्शुरन्स कंपन्या आता अशा सुरक्षित गाड्यांना थोडी सूट देण्याचा विचार करत आहेत.
