तुम्ही सध्या नवीन गाडी घेण्याचा विचार करत असाल, तर शोरूममध्ये किंवा जाहिरातींमध्ये एक शब्द वारंवार ऐकला असेल – ADAS.
“सर, या गाडीत ADAS आहे, ही गाडी स्वतः ब्रेक लावते, स्वतः लेनमध्ये चालते!” असं सेल्समन तुम्हाला उत्साहाने सांगतो. Mahindra XUV700 असो, Hyundai Verna, Tata Safari किंवा नवीन Honda Elevate, आजकाल १०-१५ लाखांच्या गाड्यांमध्येही हे फिचर सर्रास दिसू लागलं आहे.
पण नेमकं हे ADAS (Advanced Driver Assistance Systems) म्हणजे काय? हे खरोखरच तुमची सुरक्षा वाढवतं की भारतीय ट्राफिकमध्ये डोकेदुखी ठरतं? आजच्या या लेखात आपण याच प्रश्नाचं उत्तर अगदी सोप्या भाषेत शोधणार आहोत.
ADAS म्हणजे नक्की काय? (What is ADAS?)
अगदी सोप्या भाषेत सांगायचं तर, ADAS म्हणजे गाडीचे “अतिरिक्त डोळे” आणि “मेंदू”.
हे एक इलेक्ट्रॉनिक फिचर आहे जे रडार (Radar), सेन्सर्स (Sensors) आणि कॅमेरे (Cameras) वापरून रस्त्यावर नजर ठेवते. जेव्हा ड्रायव्हरची चूक होते किंवा लक्ष विचलित होतं, तेव्हा हे सिस्टम गाडीवर ताबा मिळवून अपघात टाळण्यास मदत करते.
लक्षात ठेवा, ADAS म्हणजे ‘Autopilot’ किंवा ‘Self-Driving Car’ नव्हे. गाडी तुम्हाला चालवायची आहे, ADAS फक्त तुम्हाला मदत (Assist) करणार आहे.
ADAS Levels: लेव्हल १ आणि लेव्हल २ मध्ये काय फरक आहे?
- तुम्ही ऐकले असेल की काही गाड्यांमध्ये Level 1 ADAS आहे तर काहीजण Level 2 ADAS ची जाहिरात करतात. यातला फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे:
- Level 1 ADAS: यात गाडी फक्त एकच गोष्ट कंट्रोल करते. एकतर ती स्पीड कंट्रोल करेल (Adaptive Cruise Control) किंवा स्टिअरिंग कंट्रोल करेल (Lane Keep Assist). दोन्ही एकाच वेळी करत नाही.
- Level 2 ADAS (भारतात सध्या हेच पॉप्युलर आहे): यात गाडी एकाच वेळी स्पीड आणि स्टिअरिंग दोन्ही कंट्रोल करू शकते. उदा. हायवेवर तुमची गाडी लेनमध्ये पण राहील आणि पुढच्या गाडीनुसार स्पीड पण ॲडजस्ट करेल. पण, यातही ड्रायव्हरचे हात स्टिअरिंगवर असणे अनिवार्य आहे.
हे पण वाचा: EV Battery Replacement Cost India: ५-७ लाखांचा खर्च? वाचा खरे सत्य!
ADAS चे मुख्य फीचर्स आणि त्यांचा वापर (Key Features of ADAS)
ADAS मध्ये अनेक फीचर्स येतात, पण भारतात सर्वात जास्त गाजणारे ५ महत्त्वाचे फीचर्स खालीलप्रमाणे आहेत:
१. Adaptive Cruise Control (ACC)
साध्या क्रूझ कंट्रोलमध्ये गाडी एकाच स्पीडवर चालते. पण Adaptive Cruise Control मध्ये गाडी पुढच्या वाहनाचा स्पीड ओळखून आपला स्पीड आपोआप कमी-जास्त करते.
- उपयोग: हायवेवर लांबच्या प्रवासात यामुळे पायाला खूप आराम मिळतो.
२. Automatic Emergency Braking (AEB) – सर्वात महत्त्वाचे!
जर अचानक समोर एखादी गाडी, माणूस किंवा जनावर आलं आणि तुमचं लक्ष नसेल, तर गाडी स्वतःहून जोरात ब्रेक लावते आणि अपघात टाळते.
- उपयोग: हायवेवर किंवा शहरात अचानक कोणी आडवं आल्यास हे फिचर जीवदान ठरू शकते.
३. Lane Keep Assist (LKA) & Lane Departure Warning
जर तुम्ही हायवेवर गाडी चालवताना इंडिकेटर न देता लेन बदलली किंवा गाडी वाकडी गेली, तर हे फिचर तुम्हाला अलार्म (Warning) देतं किंवा स्टिअरिंग फिरवून गाडीला पुन्हा लेनमध्ये आणतं.
४. Blind Spot Detection
गाडी चालवताना आपल्याला आरशात (ORVM) मागून येणाऱ्या काही गाड्या दिसत नाहीत (याला Blind Spot म्हणतात). जर तुमच्या बाजूने एखादी गाडी वेगात ओव्हरटेक करत असेल, तर आरशावर एक लाईट लागून तुम्हाला इशारा मिळतो.
- उपयोग: हायवेवर लेन बदलताना होणारे अपघात टाळण्यासाठी हे उत्तम आहे.
५. Rear Cross-Traffic Alert
जेव्हा तुम्ही पार्किंगमधून गाडी रिव्हर्स (Reverse) घेत असता, तेव्हा कॅमेऱ्यात न दिसणारी गाडी अचानक मागून आली, तर हे फिचर तुम्हाला अलर्ट करतं.
सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न: भारतीय रस्त्यांवर ADAS खरंच उपयोगी आहे का? (Reality Check)
हा लेख लिहिण्याचं मुख्य कारण हाच प्रश्न आहे. युरोप किंवा अमेरिकेतील शिस्तबद्ध रस्त्यांवर ADAS १००% यशस्वी आहे, पण भारतात चित्र वेगळं आहे.
- भारतीय रस्त्यांवर ADAS वापरताना येणाऱ्या अडचणी (Real-world Challenges):
- लेन मार्किंगचा अभाव (Lane Markings): आपल्याकडे अनेक हायवेवर पांढऱ्या पट्ट्या (Lane marking) पुसलेल्या असतात किंवा नसतातच. अशा वेळी Lane Keep Assist गोंधळून जातं आणि काम करत नाही.
- बेशिस्त ट्रॅफिक (Chaotic Traffic): शहरामध्ये रिक्षावाले किंवा बाईकर्स अचानक गाडीसमोर कट मारतात. अशा वेळी Automatic Emergency Braking खूप जास्त सेन्सिटिव्ह असेल तर गाडी रस्त्याच्या मधोमध अचानक ब्रेक मारते. यामुळे मागून येणारी गाडी तुम्हाला धडकण्याची भीती असते.
- गर्दीची ठिकाणे: भारतासारख्या दाटीवाटीच्या ट्राफिकमध्ये अनेकदा ड्रायव्हर्सना ADAS बंद करावं लागतं, कारण ते प्रत्येक छोट्या गोष्टीसाठी बीप-बीप करतं किंवा ब्रेक मारतं.
हे पण वाचा: EV घेताय? थांबा! या 7 गोष्टी चेक केल्याशिवाय बुकिंग करू नका!
ADAS बद्दलच्या काही ‘Hidden’ गोष्टी (ज्या शोरूममध्ये सांगितल्या जात नाहीत)
गाडी घेताना फक्त फिचर्स बघू नका, त्यामागे येणारा खर्च आणि मर्यादा सुद्धा लक्षात घेणे गरजेचे आहे:
१. विंडशील्ड आणि बंपरचा खर्च (Higher Repair Cost): सामान्य गाडीची समोरची काच (Windshield) फुटल्यास ५-६ हजारात काम होते. पण ADAS असलेल्या गाडीच्या काचेवर कॅमेरे बसवलेले असतात. त्यामुळे ही काच बदलण्याचा खर्च १५-२० हजारांच्या घरात जातो. शिवाय, काच बदलल्यानंतर सेन्सर्सचे ‘Calibration’ करावे लागते, ज्याचा वेगळा चार्ज लागतो. तसेच बंपरला धडक बसल्यास त्यातील रडार सेन्सर्स खूप महाग असतात.
२. पाऊस आणि चिखलाचा परिणाम (Weather Impact): भारतीय मान्सूनमध्ये ADAS ची कार्यक्षमता कमी होऊ शकते. जर मुसळधार पाऊस असेल किंवा कॅमेऱ्यासमोर चिखल उडाला असेल, तर सिस्टीम काम करणे बंद करते. अशा वेळी डॅशबोर्डवर “Radar Blocked” असा मेसेज येतो.
३. इन्शुरन्स क्लेम: ADAS मुळे गाडी सुरक्षित होत असली, तरी त्याचे पार्ट्स महाग असल्यामुळे भविष्यात इन्शुरन्स प्रीमियम (Insurance Premium) वाढण्याची शक्यता असते.
ADAS चे फायदे आणि तोटे (Pros & Cons)
| फायदे (Pros) | तोटे (Cons) |
| १. अपघाताची शक्यता कमी करते (Safety Shield). | १. भारतीय ट्राफिकमध्ये कधीकधी खूप जास्त “Intrusive” (त्रासदायक) ठरते. |
| २. लांबच्या प्रवासात ड्रायव्हरचा थकवा कमी होतो. | २. अचानक ब्रेक लागल्यामुळे मागून धडक होण्याचा धोका (Rear-end collision). |
| ३. Blind Spot Detection लेन बदलताना खूप मदत करते. | ३. गाडीची किंमत ५०,००० ते १ लाखांपर्यंत वाढते. |
| ४. नवीन ड्रायव्हर्ससाठी आत्मविश्वास वाढवणारे फिचर. | ४. रडार किंवा सेन्सर खराब झाल्यास दुरुस्तीचा खर्च खूप जास्त येतो. |
निष्कर्ष (Conclusion)
तर, तुम्ही ADAS वाली गाडी घ्यावी का?
माझं स्पष्ट मत असं आहे की, जर तुमचं बजेट परवानगी देत असेल आणि तुमचा जास्त प्रवास हायवेवरून (Highways) असेल, तर ADAS नक्की घ्या.
जरी शहरात हे फिचर कधीकधी बंद ठेवावं लागलं, तरी हायवेवर एका क्षणाच्या गाफीलपणातून होणारा मोठा अपघात ADAS वाचवू शकते. “जान है तो जहान है” – सुरक्षेसाठी केलेली ही गुंतवणूक वाया जात नाही.
माझा सल्ला: गाडी घेताना “Level 2 ADAS” आहे का हे नक्की तपासा आणि टेस्ट ड्राईव्ह घेताना हायवेवर हे फिचर एकदा वापरून बघा.
हे पण वाचा: 2026 मध्ये 15 लाखांच्या आत ‘Top 5’ इलेक्ट्रिक कार्स – आता पेट्रोलला करा बाय-बाय!
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १. मी माझ्या जुन्या गाडीत ADAS बसवू शकतो का?
उत्तर: नाही. ADAS मध्ये रडार, कॅमेरे आणि गाडीच्या ECU (Engine Control Unit) चे क्लिष्ट इंटिग्रेशन असते. हे कंपनीने बसवून दिलेलेच योग्य असते. बाहेरून लावलेले (Aftermarket) ADAS विश्वासार्ह नसतात.
प्रश्न २. ADAS रात्रीच्या वेळी काम करते का?
उत्तर: होय. रडार-आधारित (Radar-based) सिस्टीम रात्री आणि धुक्यातही चांगले काम करते. कॅमेरा-आधारित सिस्टीमची कार्यक्षमता रात्री थोडी कमी होऊ शकते.
प्रश्न ३. ADAS वाली गाडी घेतली तर मला स्टेअरिंग पकडावे लागेल का?
उत्तर: होय, नक्कीच! भारतात सध्या मिळणारे ADAS हे Level 2 आहे. याचा अर्थ ड्रायव्हरने नेहमी लक्ष देणे आणि हात स्टेअरिंगवर ठेवणे अनिवार्य आहे. हात सोडल्यास सिस्टीम वॉर्निंग देते आणि बंद पडते.
प्रश्न ४. भारतातील कोणत्या गाड्यांमध्ये ADAS मिळते?
उत्तर: सध्या Mahindra XUV700, Hyundai Verna, Honda City, Honda Elevate, Kia Seltos, Tata Harrier/Safari आणि MG Astor या गाड्यांमध्ये हे फिचर उपलब्ध आहे.
