BH Series Number Plate Rules & Eligibility in Maharashtra: नवीन कार घेताय आणि नोकरीत वारंवार बदल्या (Transfer) होतात? मग ‘BH Series’ तुमच्यासाठी एक वरदान ठरू शकते. जाणून घ्या याचे फायदे, टॅक्सचे गणित आणि अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया.
मित्रांनो, तुम्ही कधी तुमची गाडी घेऊन एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात शिफ्ट झाला आहात का? जर हो, तर तुम्हाला RTO च्या चकरा आणि कागदपत्रांचा तो मनस्ताप नक्कीच आठवत असेल. दुसऱ्या राज्यात गेल्यावर तिथला Road Tax भरा, जुन्या राज्याकडून रिफंड मागा (जो सहसा मिळत नाही), आणि गाडीचे नंबर प्लेट बदला… बापरे! डोक्याला ताप!
पण आता काळजी नको. भारत सरकारने (MoRTH) या समस्येवर एक जबरदस्त तोडगा काढला आहे, तो म्हणजे BH Series Number Plate (Bharat Series).
आजच्या या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत की महाराष्ट्रात ही ‘BH नंबर प्लेट’ नक्की कुणाला मिळू शकते? प्रायव्हेट नोकरी करणाऱ्यांसाठी काय नियम आहेत? आणि यामुळे तुमचे पैसे कसे वाचू शकतात? चला तर मग, सुरू करूया!
BH (Bharat) Series म्हणजे नक्की काय?
‘BH Series’ म्हणजे ‘भारत सीरीज’. ही एक अशी नंबर प्लेट आहे जी संपूर्ण देशात वैध (Valid) असते.
पूर्वी जर तुम्ही महाराष्ट्राचा (MH) नंबर असलेली गाडी घेऊन कर्नाटक किंवा दिल्लीला राहायला गेलात, तर 12 महिन्यांच्या आत तुम्हाला त्या राज्याचा नंबर (KA किंवा DL) घ्यावा लागत असे. पण आता जर तुमच्या गाडीवर BH सीरीजची नंबर प्लेट असेल, तर तुम्हाला भारतात कुठेही जा, गाडीचे रि-रजिस्ट्रेशन (Re-registration) करण्याची गरज नाही.
याचा मुख्य उद्देश हाच आहे की, ज्यांच्या नोकरीत वारंवार बदल्या होतात, त्यांना RTO च्या त्रासातून मुक्त करणे.
हे पण वाचा: Ceramic Coating vs PPF: गाडीची शाइन टिकवण्यासाठी काय बेस्ट आहे?
BH Series नंबर प्लेट कुणाला मिळू शकते? (Eligibility Criteria)
भावांनो, ही नंबर प्लेट सगळ्यांसाठी खुली नाही. यासाठी काही खास अटी आहेत. प्रामुख्याने दोन प्रकारच्या लोकांसाठी ही सुविधा उपलब्ध आहे:
1. सरकारी कर्मचारी (Government Employees)
खालीलपैकी कोणत्याही विभागातील कर्मचारी थेट पात्र आहेत:
- केंद्र सरकारचे कर्मचारी (Central Govt Employees).
- राज्य सरकारचे कर्मचारी (State Govt Employees).
- संरक्षण दलातील कर्मचारी (Defense Personnel – Army, Navy, Air Force).
- बँक कर्मचारी आणि PSUs (Public Sector Undertakings) मधील कर्मचारी.
2. खाजगी क्षेत्रातील कर्मचारी (Private Sector Employees)
इथेच अनेकांचा गोंधळ होतो. प्रायव्हेट नोकरी करणाऱ्यांना BH नंबर मिळेल का? तर हो, नक्की मिळेल! पण त्यासाठी एक महत्त्वाची अट आहे:
तुमच्या कंपनीची कार्यालये (Offices) भारतातील किमान 4 किंवा त्यापेक्षा जास्त राज्यांमध्ये/केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये असणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाचे: महाराष्ट्रात आता प्रायव्हेट कर्मचाऱ्यांसाठी प्रक्रिया सुलभ झाली आहे. तुम्हाला फक्त Form 60 (Working Certificate) सादर करावा लागतो, ज्यावर तुमच्या कंपनीच्या 4 वेगवेगळ्या राज्यांमधील कार्यालयांचा पुरावा (GST नंबर किंवा पत्ते) नमूद केलेला असेल.
टीप (Note): जर तुम्ही Company Leased Car (कंपनीच्या नावावर गाडी) घेत असाल आणि तुमची कंपनी वर दिलेल्या अटी पूर्ण करत असेल, तरीही तुम्हाला BH नंबर मिळू शकतो.
- कुणाला मिळणार नाही?
- जर तुमचा स्वतःचा व्यवसाय (Business) असेल.
- जर तुमची कंपनी फक्त एकाच राज्यात किंवा 4 पेक्षा कमी राज्यांत काम करत असेल.
BH Series नंबर प्लेटचे फायदे (Benefits)
सामान्य नंबर प्लेट (MH-12, MH-02) ऐवजी BH सीरीज का घ्यावी? त्याचे हे सॉलिड फायदे बघा:
- नो टेन्शन, नो रि-रजिस्ट्रेशन: तुमची बदली पुण्याहून बंगलोरला झाली तरी नंबर प्लेट बदलायची गरज नाही. तीच गाडी, तोच नंबर!
- टॅक्सचा फायदा (Road Tax Benefit): सामान्य गाडी घेताना तुम्हाला एकाच वेळी 15 वर्षांचा Road Tax भरावा लागतो (जो खूप जास्त असतो). पण BH सीरीजमध्ये तुम्हाला दर 2 वर्षांनी टॅक्स भरावा लागतो. म्हणजेच सुरुवातीला गाडी घेताना खिशावर कमी भार पडतो.
- सोपी ट्रान्सफर: जर तुम्ही तुमची गाडी विकली, तर BH ते BH ट्रान्सफर खूप सोपे आहे.
- All India Permit: नाका किंवा चेकपोस्टवर पोलिसांची कटकट नाही, कारण ही प्लेट नॅशनल परमिटसारखी काम करते.
BH Series रोड टॅक्स (Road Tax) चे गणित समजून घ्या
हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. इथे तुमची मोठी बचत होऊ शकते.
1. टॅक्स कशावर मोजला जातो? (महत्वाचे)
सामान्य गाडीचा टॅक्स ‘Ex-Showroom Price’ (ज्यात GST आणि Cess समाविष्ट असतो) वर मोजला जातो. पण BH Series चा टॅक्स हा GST आणि Cess वजा करून (Excluding GST) जी मूळ किंमत (Invoice Price) उरते, त्यावर मोजला जातो. यामुळे टॅक्सची रक्कम अजून कमी होते.
2. टॅक्सचे स्लॅब (Tax Slabs)
| गाडीची किंमत (Invoice Price without GST) | पेट्रोल (Petrol) | डिझेल (Diesel) (+2%) | इलेक्ट्रिक (EV) (-2%) |
| 10 लाखांच्या खाली | 8% | 10% | 6% |
| 10 ते 20 लाख | 10% | 12% | 8% |
| 20 लाखांच्या वर | 12% | 14% | 10% |
3. टॅक्स कसा मोजला जातो? (Calculation Example)
BH सीरीजमध्ये तुम्हाला पूर्ण 15 वर्षांचा टॅक्स एकदाच भरायचा नसून, तो तुकड्या-तुकड्यांत भरायचा आहे. यासाठी सरकारचा फॉर्म्युला आहे: 1.25 Multiplier.
उदाहरण: समजा तुम्ही 12 लाख रुपयांची (Petrol) कार घेत आहात. (GST वजा करून ही किंमत समजा 10 लाखांच्या वर जात असेल तर 10% स्लॅब लागू होईल).
- स्लॅबनुसार 15 वर्षांचा टॅक्स: ₹1,20,000 (फक्त उदाहरणासाठी).
- तुम्हाला भरायचे आहेत फक्त 2 वर्षांचे:
- Formula: (15 वर्षांचा टॅक्स × 1.25 × 2) भागिले 15
- Calculation: (1,20,000 × 1.25 × 2) ÷ 15 = ₹20,000
म्हणजेच, गाडीची डिलिव्हरी घेताना तुम्हाला फक्त 20,000 रुपये टॅक्स भरावा लागेल.
हे पण वाचा: पोलिसांचे चालान आणि अपघाताचा क्लेम? Car Dashcam कसा वाचवेल तुमचे हजारो रुपये!
सावधान: BH Series चे काही तोटे आणि दंड (Rules & Penalty)
मित्रांनो, BH सीरीज घेताना या गोष्टी नक्की लक्षात ठेवा, नाहीतर मोठा फटका बसू शकतो:
- दर 2 वर्षांनी पेमेंट: तुम्हाला दर 2 वर्षांनी न चुकता Vahan Portal वर जाऊन टॅक्स भरावा लागतो. सरकार तुम्हाला कोणताही SMS किंवा Reminder पाठवत नाही. ही तुमची जबाबदारी आहे.
- दंड (Late Payment Penalty): जर तुम्ही टॅक्स भरायची तारीख चुकवली, तर तुम्हाला ₹100 प्रतिदिन (Per Day) दंड आकारला जातो. उदा. जर तुम्ही 30 दिवस उशीर केला, तर ₹3000 फुकट दंड भरावा लागेल.
- 14 वर्षांनंतर काय? पहिले 14 वर्षे तुम्हाला दर 2 वर्षांनी टॅक्स भरावा लागेल. गाडी 14 वर्षांची झाल्यावर, टॅक्सची रक्कम अर्धी होते आणि ती तुम्हाला दरवर्षी (Annually) भरावी लागते.
महाराष्ट्रात BH Series साठी अर्ज कसा करावा? (Application Process)
सध्या BH सीरीज फक्त नवीन गाड्यांसाठी (New Vehicle Registration) उपलब्ध आहे.
स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया:
- डीलरला सांगा: शोरूममध्ये गाडी बुक करतानाच डीलरला स्पष्ट सांगा की तुम्हाला “BH Series Registration” हवे आहे.
- Vahan Portal: डीलर Vahan 4.0 पोर्टलवर तुमच्या वतीने अर्ज करेल.
- कागदपत्रे (Documents Required):
- आधार कार्ड / पॅन कार्ड.
- सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी: Official ID Card (Service ID).
- प्रायव्हेट कर्मचाऱ्यांसाठी: Form 60 (Working Certificate). हे फॉर्म तुमच्या कंपनीच्या HR कडून सही-शिक्क्यासह घ्यावे लागते.
- पेमेंट: एकदा RTO ने कागदपत्रे व्हेरिफाय केली की, तुम्हाला 2 वर्षांचा Road Tax ऑनलाइन भरावा लागेल.
- नंबर प्लेट: पेमेंट झाल्यावर तुम्हाला BH नंबर अलॉट होईल.
पुढचा हप्ता (Renewal) कसा भरायचा?
पुढच्या 2 वर्षांचा टॅक्स भरण्यासाठी तुम्हाला RTO ला जायची गरज नाही.
- Website: Parivahan Sewa च्या वेबसाईटवर जा.
- Menu: Online Services > Vehicle Related Services > Select State.
- Option: ‘Pay Your Tax’ हा पर्याय निवडा आणि तुमचा गाडी नंबर व चेसी नंबर (Chassis No) टाकून पेमेंट करा.
BH नंबर प्लेट कशी दिसते? (Format)
या नंबर प्लेटचा फॉरमॅट खूपच वेगळा आणि इंटरेस्टिंग आहे:
YY BH #### XX
- YY: रजिस्ट्रेशनचे वर्ष (Year of Registration – उदा. 24, 25, 26).
- BH: भारत सीरीजचा कोड (Bharat Code).
- ####: तुमचा गाडी नंबर (Random Number – उदा. 1234).
- XX: दोन अक्षरे (Series – AA to ZZ).
तुलना: BH Series vs सामान्य नंबर प्लेट (Comparison)
| वैशिष्ट्य | सामान्य नंबर प्लेट (MH-12/MH-14) | BH Series नंबर प्लेट |
| Road Tax | 15 वर्षांचा एकदाच भरावा लागतो (महाग). | दर 2 वर्षांनी भरावा लागतो (स्वस्त सुरुवात). |
| राज्य बदलताना | NOC घ्यावी लागते, पुन्हा टॅक्स भरावा लागतो. | कशाचीही गरज नाही, बिनधास्त फिरा. |
| कुणाला मिळते? | सर्वांना (Any Citizen). | फक्त पात्र कर्मचारी (Eligible Employees). |
| Resale Value | फक्त त्या राज्यात विकणे सोपे. | संपूर्ण देशात कुणालाही विकू शकता. |
हे पण वाचा: Top 10 Car Accessories नवीन गाडी घेतल्यावर या १० गोष्टी नक्की बसवा!
निष्कर्ष: BH Series घ्यावी की नाही?
मित्रांनो, जर तुमची नोकरी ट्रान्सफरेबल असेल (बँक, IT, आर्मी, इ.) आणि तुम्हाला दर 3-4 वर्षांनी राज्य बदलावे लागत असेल, तर BH Series तुमच्यासाठी बेस्ट आहे. यात तुमचा वेळ आणि पैसा दोन्ही वाचेल.
पण, जर तुम्ही आयुष्यभर एकाच शहरात (उदा. पुणे किंवा मुंबईत) राहणार असाल आणि तुमची कंपनी 4 राज्यांत नसेल, तर साध्या MH पासिंगने गाडी घेणेच सोयीचे ठरेल. कारण BH सीरीजमध्ये दर 2 वर्षांनी टॅक्स भरण्याचे टेन्शन लक्षात ठेवावे लागते.
FAQs (सतत विचारले जाणारे प्रश्न)
प्रश्न 1. मी माझी BH नंबरची गाडी, BH साठी पात्र नसलेल्या व्यक्तीला विकू शकतो का?
उत्तर: हो, तुम्ही विकू शकता. पण घेणाऱ्या व्यक्तीला (जर तो पात्र नसेल तर) त्या गाडीचे रूपांतर सामान्य नंबर प्लेट (उदा. MH) मध्ये करावे लागेल आणि उरलेला रोड टॅक्स प्रो-राटा बेसिसवर भरावा लागेल.
प्रश्न 2. जुन्या गाडीला (Old Car) BH नंबर प्लेट मिळू शकते का?
उत्तर: सध्या महाराष्ट्रात आणि बहुतांश राज्यांत ही सुविधा प्रामुख्याने नवीन गाड्यांसाठी उपलब्ध आहे. जुन्या गाड्यांचे BH मध्ये कन्व्हर्जन (Conversion) करण्यासाठी स्थानिक RTO चे नियम तपासावे लागतात, कारण काही राज्यांत हे अजून सुरू झालेले नाही.
प्रश्न 3. BH सीरीजचा टॅक्स नॉर्मल टॅक्सपेक्षा कमी असतो का?
उत्तर: एकूण 15 वर्षांचा विचार केला तर टॅक्स जवळपास सारखाच असतो. फायदा हाच आहे की तुम्हाला तो टॅक्स हप्त्या-हप्त्याने भरता येतो आणि तो GST नसलेल्या किंमतीवर मोजला जातो, ज्यामुळे थोडी बचत नक्कीच होते.
प्रश्न 4. प्रायव्हेट कंपनीच्या कर्मचाऱ्याला Form 60 कुठून मिळेल?
उत्तर: Form 60 हा MoRTH च्या अधिकृत वेबसाईटवर उपलब्ध आहे किंवा तुम्ही तो गुगलवरून डाउनलोड करू शकता. तो भरून, तुमच्या कंपनीच्या HR हेडकडून सही आणि शिक्का (Stamp) घेणे अनिवार्य आहे.
तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? आणि हो, नवीन गाडी घेणाऱ्या तुमच्या मित्राला हा लेख शेअर करायला विसरू नका!
जय महाराष्ट्र!
