मित्रांनो, तुम्ही कधी बाईक चालवताना चेनमधून येणारा करकर असा विचित्र आवाज ऐकला आहे का? किंवा अलीकडे तुमच्या लाडक्या बाईकचे मायलेज अचानक कमी झाल्यासारखे वाटतेय का? जर तुमचे उत्तर ‘हो’ असेल, तर तुमची बाईक तुम्हाला एक महत्त्वाचा सिग्नल देत आहे. बाईकच्या इंजिनइतकेच तिची चेन निरोगी असणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. योग्य बाईक चेन ल्युब अँड क्लीन इंटरव्हल पाळल्यास तुमच्या बाईकचा परफॉरमन्स आणि मायलेज दोन्ही जबरदस्त राहते. आजच्या या विशेष लेखामध्ये आपण बाईकची चेन नक्की किती किलोमीटरवर साफ करावी, ती कशी ल्युब करावी आणि चेनची काळजी न घेतल्यास कोणते मोठे नुकसान होऊ शकते, याबद्दल सविस्तर आणि अचूक माहिती घेणार आहोत.
बाईकची चेन साफ करणे आणि ल्युब करणे का महत्त्वाचे आहे?
बाईकचे इंजिन जी ताकद तयार करते, ती ताकद मागच्या चाकापर्यंत पोहोचवण्याचे अतिशय महत्त्वाचे काम बाईकची चेन करते. या प्रक्रियेत चेन आणि स्प्रॉकेट यांच्यामध्ये प्रचंड घर्षण होत असते. जर चेन कोरडी असेल किंवा त्यावर धूळ आणि माती साचली असेल, तर हे घर्षण अनेक पटींनी वाढते.
योग्य वेळी चेन मेंटेनन्स न केल्यास इंजिनवर अतिरिक्त ताण पडतो. यामुळे बाईकचा पिकअप कमी होतो आणि साहजिकच मायलेज लक्षणीयरीत्या घसरते. याव्यतिरिक्त, सततच्या कोरड्या घर्षणामुळे तुमचे चेन स्प्रॉकेट लवकर झिजते आणि ते बदलण्यासाठी तुम्हाला हजारो रुपये खर्च करावे लागू शकतात. नियमितपणे चांगल्या प्रतीचे चेन ल्युब वापरल्यास चेन सुरळीत फिरते, आवाज कमी होतो आणि गियर शिफ्टिंग अतिशय स्मूथ होते. थोडक्यात सांगायचे तर, योग्य देखभाल ही तुमच्या पैशांची आणि वेळेची मोठी बचत करते.
हे पण वाचा: बाईक किंवा कार मॉडिफाय करताय? आरटीओ चे हे कडक नियम तुम्हाला माहित असायलाच हवेत.
नक्की किती किलोमीटरवर चेन ल्युब आणि क्लीन करावी?
हा प्रश्न प्रत्येक नवीन आणि जुन्या बाईक रायडरला पडतो. याचे कोणतेही एकच उत्तर नाही कारण ते तुम्ही बाईक कशी आणि कुठे चालवता यावर अवलंबून असते. पण सर्वसाधारणपणे आणि तज्ज्ञांच्या मते योग्य बाईक चेन ल्युब अँड क्लीन इंटरव्हल खालीलप्रमाणे असावा:
१. शहरात आणि रोजच्या वापरासाठी
जर तुम्ही तुमची बाईक फक्त शहरात ऑफिसला किंवा कॉलेजला जाण्यासाठी वापरत असाल, तर रस्त्यांवर फारशी धूळ किंवा चिखल नसतो. अशा स्थितीत तुम्ही दर ४०० ते ५०० किलोमीटरवर तुमची चेन साफ करून ल्युब केली पाहिजे. हा एक आदर्श नियम आहे जो तुमच्या बाईकचे आयुष्य नक्कीच वाढवेल.
२. लाँग राईड्स आणि हायवे रायडिंग
तुम्ही जर वीकेंडला लाँग राईडवर जात असाल आणि तुमचे अंतर ५०० किलोमीटरपेक्षा जास्त असेल, तर राईड सुरू करण्यापूर्वी चेन ल्युब करणे अनिवार्य आहे. हायवेवर बाईक सतत जास्त वेगात असल्याने ल्युब लवकर सुकते. त्यामुळे प्रवासात दर ५०० किलोमीटर नंतर थोडा वेळ थांबून चेन ल्युब करणे उत्तम बाईकची काळजी घेण्याचे लक्षण आहे.
३. पावसाळा आणि ऑफ-रोडिंग
पावसाळ्यात रस्त्यांवर खूप चिखल आणि पाणी असते. पाण्यामुळे चेनवरील ल्युब फार लवकर वाहून जाते आणि चिखल चेनला चिकटून राहतो. या वातावरणात तुम्हाला दर २५० ते ३०० किलोमीटरवर चेनची स्वच्छता आणि ल्युब्रिकेशन करावे लागते. जर तुम्ही ऑफ-रोडिंग करत असाल, तर राईड संपताच घरी आल्यावर सर्वात आधी चेन क्लिनर वापरून चेन स्वच्छ करणे अत्यंत गरजेचे असते.
घरच्या घरी चेन क्लीन आणि ल्युब करण्याची योग्य पद्धत
गॅरेजमध्ये जाऊन पैसे खर्च करण्यापेक्षा तुम्ही स्वतः अगदी १५ मिनिटांत घरच्या घरी चेन मेंटेनन्स करू शकता. यासाठी खालील सोप्या स्टेप्स फॉलो करा:
- पहिली स्टेप: सर्वात आधी तुमची बाईक मेन स्टँडवर किंवा पॅडॉक स्टँडवर उभी करा. मागचे चाक हवेत मोकळे फिरू शकले पाहिजे.
- दुसरी स्टेप: चेनवर चांगल्या कंपनीचा चेन क्लिनर फवारा. सर्व बाजूंनी क्लिनर लागल्यानंतर साधारण ५ ते १० मिनिटे तसेच सोडून द्या जेणेकरून साचलेली घाण आणि ग्रीस मऊ पडेल.
- तिसरी स्टेप: आता ग्रंज ब्रश किंवा जुन्या टूथब्रशच्या साहाय्याने चेन सर्व बाजूंनी घासून काढा. यानंतर पाण्याच्या साहाय्याने चेन स्वच्छ धुवून घ्या आणि एका कोरड्या मायक्रोफायबर कापडाने चेन पूर्णपणे पुसून सुकवा.
- चौथी स्टेप: चेन पूर्ण कोरडी झाल्यानंतरच त्यावर चेन ल्युब फवारा. ल्युब नेहमी चेनच्या आतील बाजूने ओ-रिंग किंवा एक्स-रिंगवर मारावे. ल्युब मारल्यानंतर बाईक लगेच चालवू नका. ल्युबला सेट होण्यासाठी किमान १५ ते २० मिनिटांचा वेळ द्या.
चेन मेंटेनन्स करताना हमखास टाळण्याच्या चुका
बरेच लोक माहितीअभावी चेनची काळजी घेताना काही गंभीर चुका करतात, ज्यांचे मोठे नुकसान होऊ शकते:
१. वापरलेले इंजिन ऑइल वापरणे: अनेक लोक पैसे वाचवण्यासाठी बाईकमधून काढलेले जुने इंजिन ऑइल चेनवर लावतात. हे ऑइल धूळ आणि माती मोठ्या प्रमाणावर स्वतःकडे खेचून घेते. यामुळे चेनवर एक प्रकारची घासणारी पेस्ट तयार होते जी चेन लवकर खराब करते.
२. इंजिन चालू ठेवून चेन साफ करणे: ही सर्वात मोठी आणि जीवघेणी चूक आहे. इंजिन चालू असताना आणि बाईक गियरमध्ये असताना चेन साफ करण्याचा किंवा ल्युब मारण्याचा प्रयत्न कधीही करू नका. यात बोटे अडकून ती कायमची निकामी होण्याचा मोठा धोका असतो. सर्व काम बाईक बंद असतानाच हाताने चाक फिरवून करा.
३. साफ न करताच ल्युब मारणे: चेनवर आधीच खूप धूळ आणि माती साचली असेल आणि तुम्ही त्यावरच नवीन ल्युब मारले, तर त्याचा काहीही फायदा होत नाही. आधी चेन क्लिनरने स्वच्छता करणे महत्त्वाचे आहे.
४. अति प्रमाणात ल्युब वापरणे: गरजेपेक्षा जास्त ल्युब मारल्यास ते बाईकच्या चाकावर आणि टायरवर उडते. टायरवर ल्युब लागल्यास गाडी स्लिप होऊन अपघात होण्याची शक्यता वाढते.
हे पण वाचा: कारचा आवाज वाढवताना बॅटरी डाऊन तर होणार नाही? सोप्या भाषेत माहिती
निष्कर्ष
तुमच्या बाईकची चेन ही एक अत्यंत महत्त्वाची सिस्टीम आहे जी इंजिनची पॉवर थेट रस्त्यापर्यंत पोहोचवते. योग्य बाईक चेन ल्युब अँड क्लीन इंटरव्हल पाळल्यास तुम्हाला कधीही प्रवासात मध्येच थांबण्याची वेळ येणार नाही. दर ५०० किलोमीटरचा नियम कायम लक्षात ठेवा. स्वच्छ आणि व्यवस्थित ल्युब केलेली चेन केवळ तुमच्या बाईकचे मायलेज वाढवत नाही, तर तुमचा राईडिंगचा अनुभव अतिशय स्मूथ आणि सुरक्षित बनवते. स्वतःच्या आणि बाईकच्या सुरक्षिततेसाठी चांगल्या दर्जाचे प्रॉडक्ट्स वापरा आणि लाँग लाईफचा आनंद घ्या.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (एफएक्यूज)
प्रश्न १. बाईकची चेन साफ करण्यासाठी पेट्रोल किंवा डिझेल वापरता येईल का?
उत्तर: पेट्रोलचा वापर चेन साफ करण्यासाठी कधीही करू नये कारण ते अत्यंत ज्वलनशील असते आणि चेनच्या आत असलेल्या रबर ओ-रिंग्स ला खराब करते. आणीबाणीच्या वेळी डिझेल किंवा केरोसीन चालते, पण सर्वोत्तम परिणामांसाठी नेहमी डेडिकेटेड चेन क्लिनर वापरणे उत्तम.
प्रश्न २. चेन ल्युब न केल्यास नक्की काय नुकसान होईल?
उत्तर: चेन कोरडी चालवल्यास घर्षण वाढते. यामुळे तुमचे चेन स्प्रॉकेट वेळेआधीच झिजते, बाईकचे मायलेज कमी होते, पिकअप ड्रॉप होतो आणि चालू बाईकमध्ये चेन तुटून मोठा अपघात होण्याचा धोका निर्माण होतो.
प्रश्न ३. ल्युब केल्यानंतर बाईक लगेच का चालवू नये?
उत्तर: जेव्हा तुम्ही स्प्रे ल्युब वापरता, तेव्हा त्यामध्ये काही सॉल्व्हेंट्स असतात. ल्युबला चेनच्या लिंक्समध्ये व्यवस्थित मुरण्यासाठी आणि घट्ट होण्यासाठी (सेट होण्यासाठी) साधारण १५ ते २० मिनिटांचा वेळ लागतो. लगेच बाईक चालवल्यास हवेच्या वेगाने सर्व ल्युब उडून जाईल.
प्रश्न ४. पावसाळ्यात चेनची विशेष काळजी कशी घ्यावी?
उत्तर: पावसाळ्यात पाणी आणि चिखलामुळे चेनवरील ल्युब लवकर नष्ट होते. त्यामुळे पावसाळ्यात तुम्हाला दर ५०० किलोमीटर ऐवजी दर २५० ते ३०० किलोमीटरवर चेन स्वच्छ करून ल्युब करावी लागते. यासाठी ‘वेट चेन ल्युब’ वापरणे अधिक फायदेशीर ठरते.
प्रश्न ५. डब्ल्यूडी-४० चा वापर चेन ल्युब म्हणून करता येईल का?
उत्तर: नाही. डब्ल्यूडी-४० हे एक वॉटर डिस्प्लेसर आणि क्लिनर आहे, ते ल्युब्रिकंट नाही. तुम्ही डब्ल्यूडी-४० चा वापर चेनवर लागलेला गंज आणि घाण साफ करण्यासाठी करू शकता, परंतु त्यानंतर तुम्हाला योग्य चेन ल्युब लावणे अनिवार्य आहे.
