पेट्रोलचे भाव (Fuel Prices) आजकाल कुठे पोहोचले आहेत हे वेगळं सांगायची गरज नाही. रोजच्या बातम्या बघितल्या की सर्वात आधी टेन्शन तेव्हाच येते जेव्हा आपण पेट्रोल पंपावर जातो. विशेषतः जेव्हा तुम्ही City Traffic मध्ये गाडी चालवत असता, तेव्हा फ्युएल गेज (Fuel Gauge) चा काटा पटकन खाली येताना बघून “अरेरे, परत टँक फुल करावा लागेल का?” असा प्रश्न पडतोच.
मित्रांनो, गाडी चालवणे ही एक कला (Art) आहे, पण सिटीमध्ये Car Mileage मेंटेन ठेवणे हे त्याहून मोठं स्किल (Skill) आहे. जर तुम्हाला वाटत असेल की फक्त ‘सर्व्हिसिंग’ केल्याने मायलेज वाढेल, तर ते अर्धसत्य आहे. खरं मायलेज तुमच्या ‘Right Foot’ मध्ये (म्हणजेच तुमच्या ड्रायव्हिंग स्टाईलमध्ये) असतं.
आजच्या या ब्लॉग पोस्टमध्ये, मी तुम्हाला अशा 12 प्रॅक्टिकल टिप्स (Practical Tips) देणार आहे, ज्या वापरून तुम्ही ट्रॅफिकमध्ये सुद्धा गाडीचे ॲव्हरेज कसे वाढवावे हे शिकू शकता. जर तुम्ही या टिप्स फॉलो केल्या, तर तुमच्या गाडीचे मायलेज नक्की 2-3 kmpl ने वाढेल. चला तर मग, सुरू करूया!
1. Light Right Foot: ॲक्सिलरेटरवर ‘हळुवार’ पाय ठेवा
ट्रॅफिकमध्ये सर्वात मोठी चूक जी ड्रायव्हर्स करतात, ती म्हणजे ‘रॅश ड्रायव्हिंग’ (Rash Driving) किंवा ‘सडन ॲक्सिलरेशन’ (Sudden Acceleration). सिग्नल सुटला की लगेच रेस लावून गाडी पुढे नेण्याची गरज नाही.
जेव्हा तुम्ही ॲक्सिलरेटर जोरात दाबता, तेव्हा इंजिनला जास्त पॉवर जनरेट करावी लागते, आणि त्यासाठी ते जास्त पेट्रोल/डिझेल बर्न करते.
- एक्सपर्ट टिप: ॲक्सिलरेटरवर पाय अगदी हलका ठेवा. गाडीला हळुवार स्पीड पकडू द्या. Smooth Acceleration मुळे इंजिनवर लोड येत नाही आणि मायलेज चांगलं मिळतं. इमॅजिन करा की ॲक्सिलरेटर पेडल खाली एक अंड (Egg) ठेवलं आहे, आणि ते फुटलं नाही पाहिजे!
2. गिअर शिफ्टिंग आणि RPM चा खेळ
बऱ्याच लोकांना सवय असते की ते लोअर गिअर (Lower Gear) मध्ये गाडी हाय स्पीडला चालवतात, किंवा हायर गिअरमध्ये इंजिन ‘नॉक’ (Knock) होईपर्यंत चालवतात. हे दोन्ही मायलेजसाठी हानिकारक आहे.
- RPM मॅनेजमेंट: पेट्रोल इंजिन असेल तर 1500 ते 2000 RPM च्या दरम्यान गिअर शिफ्ट करा. डिझेल इंजिनसाठी हे थोडं वेगळं असू शकतं, पण 2000 RPM च्या वर जाऊ नका.
- सिटी ड्रायव्हिंग हॅक: सिटीमध्ये शक्य तितक्या लवकर टॉप गिअर (3rd or 4th) मध्ये यायचा प्रयत्न करा, पण इंजिन ‘ड्रॅग’ (Drag) होऊ देऊ नका. लो RPM वर हाय गिअर ठेवून चालवल्यास इंजिन फ्युएल कमी वापरते.
3. इंजिन आयडलिंग (Idling): सिग्नलवर इंजिन बंद करावे का?
हा प्रश्न नेहमी विचारला जातो. सिटी ट्रॅफिकमध्ये आपण बऱ्याच वेळा सिग्नलवर उभे असतो. जर तुमची गाडी चालू असेल, तर ती ‘0 kmpl’ चा मायलेज देत आहे.
- Rule of Thumb: जर सिग्नल 45 सेकंदांपेक्षा जास्त वेळाचा असेल, तर इंजिन बंद करा. आजकालच्या मॉडर्न कार्स स्टार्ट होण्यासाठी जास्त फ्युएल घेत नाहीत.
- पण जर स्टॉप-अँड-गो (Stop-and-Go) ट्रॅफिक असेल (जिथे दर 10 सेकंदाला गाडी पुढे घ्यावी लागते), तिथे इंजिन चालू ठेवणेच बेटर आहे, कारण वारंवार क्रँक केल्याने स्टार्टर मोटर आणि बॅटरीवर लोड येतो.
हे पण वाचा: 2026 मध्ये येणार ‘या’ 5 दमदार 7-सीटर कार्स! नंबर 1 बघून थक्क व्हाल!
4. टायर प्रेशर: हवा बरोबर तर मायलेज बरोबर
तुम्ही कधी सायकलिंग केली आहे? जर सायकलच्या टायरमध्ये हवा कमी असेल तर पेडल मारायला किती त्रास होतो? तसंच काहीसं गाडीच्या इंजिन सोबत होतं.
- Tyre Pressure Check: जर टायरमध्ये हवा कमी असेल, तर ‘रोलिंग रेझिस्टन्स’ (Rolling Resistance) वाढतो, म्हणजेच गाडी पुढे ढकलायला इंजिनला जास्त ताकद लावावी लागते.
- आठवड्याची सवय: आठवड्यातून एकदा तरी टायर प्रेशर चेक करा. मॅन्युफॅक्चररने दिलेल्या ‘Recommended PSI’ (जे ड्रायव्हर साईड दरवाजाच्या स्टिकरवर असते) तितकीच हवा भरा. हायवेवर जाणार असाल तर 1-2 PSI जास्त ठेवली तरी चालेल.
5. AC चा वापर: स्मार्ट कुलिंग (Smart Cooling)
सिटीमध्ये AC शिवाय गाडी चालवणे म्हणजे स्वतःला शिक्षा देण्यासारखं आहे. पण AC कॉम्प्रेसर इंजिनची पॉवर वापरतो, हे ही खरं आहे. AC चालू असल्यावर मायलेज 10% ते 15% ने कमी होऊ शकतं.
- कसा वापरावा?: सिटी ड्रायव्हिंगमध्ये AC चालू ठेवा, पण क्लायमेट कंट्रोल (Climate Control) चा वापर करा. टेम्परेचर 24°C – 25°C वर सेट करा. जेव्हा केबिन थंड होते, तेव्हा कॉम्प्रेसर कट-ऑफ होतो आणि इंजिनवरील लोड कमी होतो.
- स्टार्ट-अप टिप: जर गाडी उन्हात उभी असेल, तर आधी खिडक्या खाली करून गरम हवा बाहेर काढा, मगच AC चालू करा. ह्यामुळे AC लवकर कुलिंग करेल आणि फ्युएल वाचेल.
6. क्लच रायडिंग (Clutch Riding): क्लचचा ‘फूटरेस्ट’ बनवू नका
हेवी ट्रॅफिकमध्ये गाडी चालवताना बऱ्याच ड्रायव्हर्सचा पाय अर्धवट क्लचवर असतो (Half Clutch Driving). ह्याला ‘क्लच रायडिंग’ म्हणतात.
- नुकसान: ह्यामुळे क्लच प्लेट लवकर खराब होते, हे तर वेगळं, पण इंजिनची पॉवर व्हील्सपर्यंत पूर्ण पोहोचत नाही. रिझल्ट? इंजिन जास्त रेव (Rev) होतं आणि Car Mileage Tips मध्ये हे सर्वात मोठं ‘Don’t’ आहे.
- उपाय: गिअर बदलला की पाय पूर्णपणे क्लचवरून बाहेर काढा. डेड पेडल (Dead Pedal) चा वापर करायला शिका.
7. वेट रिडक्शन (Weight Reduction): गाडी ‘स्टोअर रूम’ नाहीये
तुमच्या गाडीच्या बूट (Dicky) मध्ये काय आहे ते आजच चेक करा. अनावश्यक सामान, जुना टूल किट, पाण्याच्या बाटल्या, किंवा जड बॅगा गाडीमध्ये ठेवू नका.
- लॉजिक: गाडी जितकी हलकी, तितकं इंजिनला कमी काम करावं लागतं. प्रत्येक 50 kg वजनावरती मायलेज 1-2% ने कमी होऊ शकतं. सिटीमध्ये स्टॉप-अँड-गो ट्रॅफिक असतं, त्यामुळे जादा वजन म्हणजे जादा फ्युएल कन्झम्प्शन.
हे पण वाचा: २०२६ मध्ये फॅमिली कार घेताय? थांबा! या ५ गाड्या पाहिल्याशिवाय पैसे खर्च करू नका!
8. स्मार्ट रूट प्लॅनिंग: गुगल मॅप्स (Google Maps) चा वापर
कधी कधी 2 km चा शॉर्ट कट घ्यायला जाऊन आपण 30 मिनिटे ट्रॅफिकमध्ये अडकतो. त्यापेक्षा 4 km चा लांबचा रस्ता (जिथे ट्रॅफिक मुव्हिंग आहे) घेतला तर पेट्रोल कमी लागतं.
- स्टार्ट-स्टॉप ट्रॅफिकमध्ये इंजिन सर्वात जास्त फ्युएल पितं. जर गुगल मॅप्स तुम्हाला थोडा लांबचा पण ‘क्लिअर रूट’ (Clear Route) दाखवत असेल, तर त्या रूटने जा. कॉनस्टंट स्पीड = बेटर मायलेज.
9. व्हील अलाइनमेंट: सिटीमधील खड्डे (Potholes)
हा मुद्दा बरेच लोक विसरतात. इंडियन सिटी रोड्सवर खड्डे असणे सामान्य आहे. खड्ड्यांमधून गाडी गेल्यामुळे ‘व्हील अलाइनमेंट’ बिघडते.
- परिणाम: जर अलाइनमेंट बिघडली असेल, तर टायर्स रोडवर सारखे चालत नाहीत, ते रोडला ‘घासत’ (Drag) जातात. ह्यामुळे इंजिनवर एक्स्ट्रा लोड येतो आणि मायलेज कमी होतं.
- सोल्युशन: दर 5000 km नंतर व्हील अलाइनमेंट आणि बॅलन्सिंग नक्की चेक करा.
10. शॉर्ट ट्रिप्स एकत्र करा (Combine Short Trips)
इंजिन सर्वात जास्त पेट्रोल ‘कोल्ड स्टार्ट’ (Cold Start) च्या वेळी वापरते (जेव्हा इंजिन थंड असते). जर तुम्ही दिवसभरात 4 वेळा गाडी 2-2 km साठी बाहेर काढली, तर तुम्हाला मायलेज खूप कमी मिळेल.
- टिप: ह्यापेक्षा ‘ट्रिप चेनिंग’ (Trip Chaining) करा. म्हणजेच, किराणा आणायचा आहे, बँकेत जायचं आहे, आणि मित्राला भेटायचं आहे – तर ही सगळी कामे एकाच ट्रिपमध्ये करा. इंजिन एकदा गरम झालं की ते जास्त इफिशियंट (Efficient) होतं.
11. अँटीसिपेटरी ड्रायव्हिंग (Smart Braking)
हिचा अर्थ आहे ‘पुढचं ट्रॅफिक ओळखा’. जर तुम्हाला दिसतंय की पुढे सिग्नल लाल आहे, तर 100 मीटर आधीपासूनच ॲक्सिलरेटर सोडून द्या.
- Coasting: गाडी तिच्या मोमेंटम (वेग) वापरून पुढे जाईल. जेव्हा तुम्ही ब्रेक दाबता, तेव्हा तुम्ही ‘पेट्रोल वापरून कमावलेला वेग’ वाया घालवता. ब्रेकचा वापर जितका कमी, तितका मायलेज जास्त.
हे पण वाचा: नवीन वर्षाचा दुसरा महिना ठरणार खास! फेब्रुवारी 2026 मध्ये लाँच होणाऱ्या 5 ‘तडाखेबंद’ SUVs!
12. रेग्युलर सर्व्हिसिंग (गाडीची तब्येत)
गाडी माणसासारखीच असते. तिला पण श्वास घ्यायला लागतो. सिटीमध्ये प्रदूषण (Pollution) खूप असते, त्यामुळे Air Filter लवकर चोक होतो.
- चेकलिस्ट: दर 3-4 महिन्यांनी एअर फिल्टर साफ करा. तसेच Engine Oil आणि Spark Plugs कंपनीच्या शेड्युलनुसार बदला. चोक झालेला फिल्टर इंजिनला हवा कमी देतो आणि इंजिन जास्त पेट्रोल ओढते.
बोनस टिप: पेट्रोल कुठे भरायचे?
सगळे पेट्रोल पंप सारखे नसतात. नेहमी चांगल्या क्वालिटीच्या आणि ट्रस्टेड (Trusted) पेट्रोल पंपावरूनच फ्युएल भरा.
- सकाळचा समज (Myth): “सकाळी पेट्रोल भरल्यावर जास्त मिळते” हा खूप मोठा गैरसमज आहे, त्यात फारसा फरक पडत नाही. त्यापेक्षा भेसळयुक्त इंधनापासून (Adulterated Fuel) सावध राहा. त्याने मायलेज आणि इंजिन दोन्ही खराब होते.
तुलना तक्ता: चांगल्या सवयी vs. वाईट सवयी
खाली दिलेला तक्ता तुम्हाला समजून सांगेल की नक्की काय करायचं आहे:
| वाईट सवयी (Avoid करा) | चांगल्या सवयी (Follow करा) |
| सिग्नल ग्रीन झाल्यावर ‘रेस’ लावणे | हळुवार ॲक्सिलरेटर दाबून पिकअप घेणे |
| ट्रॅफिकमध्ये लो गिअरवर हाय RPM ठेवणे | योग्य वेळी गिअर शिफ्ट करून RPM कमी ठेवणे |
| पाय नेहमी क्लच पेडलवर ठेवणे | पाय बाजूला (Dead Pedal वर) ठेवणे |
| सडन ब्रेकिंग (Sudden Braking) करणे | ट्रॅफिक ओळखून आधीच ॲक्सिलरेटर सोडणे (Coasting) |
| टायरमध्ये हवा कमी असणे | टायर प्रेशर नेहमी करेक्ट ठेवणे |
| मेंटेनन्सकडे दुर्लक्ष करणे | रेग्युलर सर्व्हिसिंग आणि एअर फिल्टर चेक करणे |
निष्कर्ष (थोडक्यात)
मित्रांनो, कारचे मायलेज वाढवणे हे 80% तुमच्या हातात (किंवा खरं तर पायात) आहे आणि 20% गाडीच्या कंडिशनवर आहे. सिटी ड्रायव्हिंगमध्ये चमत्कार होणार नाही, पण जर तुम्ही वर दिलेल्या टिप्स—विशेषतः ‘Light Accelerator’, ‘Proper Gear Shifting’ आणि ‘Anticipatory Driving’—फॉलो केल्या, तर तुम्हाला नक्की फरक दिसेल.
आजपासूनच हे बदल सुरू करा. तुमची गाडी स्मूथ चालेल आणि महिन्याकाठी तुमच्या खिशात थोडे पैसे जास्त उरलेले असतील. मायलेज वाढवणे तुमच्या पायात आहे! Drive Safe, Save Fuel.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न 1: AC चालू ठेवल्यावर मायलेज किती कमी होतो?
उत्तर: सिटी ट्रॅफिकमध्ये AC चालू असल्यास साधारणपणे 10% ते 15% मायलेज कमी होतो. पण हायवेवर हाय स्पीडला AC चालू ठेवणे खिडक्या उघड्या ठेवण्यापेक्षा बेटर असते (Aerodynamics मुळे).
प्रश्न 2: गाडी न्यूट्रलवर टाकून चालवणे योग्य आहे का?
उत्तर: अजिबात नाही! फ्युएल सेव्हिंगसाठी गाडी स्लोपवरून न्यूट्रलमध्ये टाकणे डेंजरस आहे. ह्यामुळे ब्रेक्सवर लोड येतो आणि गाडी कंट्रोलमध्ये राहत नाही. मॉडर्न कार्समध्ये ‘In-gear coasting’ फ्युएल कट-ऑफ करते, त्यामुळे गिअरमध्येच गाडी ठेवा.
प्रश्न 3: सिटी ड्रायव्हिंगसाठी कोणता गिअर बेस्ट आहे?
उत्तर: सिटीमध्ये त्या वेळेस जे स्पीड आहे, त्यानुसार गिअर असावा. पण साधारणपणे 3rd किंवा 4th गिअर (40-50 kmph स्पीडवर) इकॉनॉमीसाठी चांगला मानला जातो. 2000 RPM च्या खाली RPM ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
प्रश्न 4: जुन्या कार्सचे मायलेज कसे वाढवावे?
उत्तर: जुनी गाडी असेल तर ‘फ्युएल इंजेक्टर क्लिनिंग’, ‘स्पार्क प्लग’ चेंज आणि ‘इंजिन ऑईल’ फ्लश करून घ्यावे. तसेच ड्रायव्हिंग स्टाईल स्मूथ ठेवली तर जुन्या गाडीतून पण चांगला मायलेज मिळू शकतो.
तुम्हाला हा लेख (Article) कसा वाटला? आपल्या मित्रांसोबत शेअर करा!
