आजकाल रस्त्यांवर इलेक्ट्रिक वाहनांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या किमती तसेच पर्यावरणाविषयी वाढलेली जागरूकता यामुळे अनेकजण आता इलेक्ट्रिक कार आणि बाइक्सकडे वळत आहेत. गाडी चालवायला अतिशय स्मूथ, आवाज नसलेली आणि चालवण्याचा खर्च अत्यंत कमी, त्यामुळे नवीन वाहन घेताना ईव्ही हाच बहुतेकांचा पहिला पसंतीचा पर्याय ठरत आहे. पण, प्रत्येक ईव्ही मालकाच्या मनात कायम एक मोठी चिंता असते, ती म्हणजे ईव्हीची बॅटरी किती काळ टिकेल? कारण गाडीची जवळपास निम्मी किंमत ही केवळ त्यातील बॅटरीचीच असते. जर तुम्ही तुमच्या गाडीची योग्य काळजी घेतली नाही, तर काही वर्षांतच तुम्हाला बॅटरी बदलण्यासाठी लाखो रुपये खर्च करावे लागू शकतात.
याउलट, जर तुम्ही योग्य काळजी घेतली, तर तुमची गाडी तुम्हाला वर्षानुवर्षे उत्तम साथ देऊ शकते. म्हणूनच, इलेक्ट्रिक वाहनांची बॅटरी लाइफ वाढवण्यासाठी तुमच्या रोजच्या चार्जिंगच्या सवयी अत्यंत योग्य असणे गरजेचे आहे. या लेखात आपण अशाच काही अत्यंत महत्त्वाच्या पण सोप्या सवयींबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत, ज्यामुळे तुमच्या वाहनाची बॅटरी अधिक काळ आणि उत्तम क्षमतेने काम करेल.
लिथियम-आयन बॅटरीचे तंत्रज्ञान समजून घ्या
सध्या बाजारात उपलब्ध असलेल्या बहुतांश इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये लिथियम-आयन बॅटरी वापरली जाते. आपल्या मोबाईल फोन आणि लॅपटॉपमध्येही याच प्रकारची बॅटरी असते, पण ईव्हीमधील बॅटरीचा आकार आणि क्षमता खूप मोठी असते. या बॅटरीचे आयुष्य हे ती किती वेळा चार्ज आणि डिस्चार्ज केली जाते यावर अवलंबून असते. या प्रक्रियेला चार्ज सायकल असे म्हणतात. प्रत्येक बॅटरीची एक ठराविक चार्ज सायकल मर्यादा असते. जर आपण चुकीच्या पद्धतीने गाडी चार्ज केली, तर या सायकल लवकर संपतात आणि बॅटरीची क्षमता झपाट्याने कमी होऊ लागते. म्हणूनच, योग्य चार्जिंगच्या सवयी अंगीकारणे हे तुमचे हजारो रुपये वाचवू शकते.
हे पण वाचा: पब्लिक चार्जिंग स्टेशन: टाटा पॉवर किंवा इतर स्टेशनवर गाडी चार्ज कशी करायची?
बॅटरीचे आयुष्य वाढवण्यासाठी या ५ महत्त्वाच्या चार्जिंग सवयी अंगीकारा
तुमच्या गाडीची बॅटरी एकदम नवीनसारखी राहावी यासाठी खालील सवयी आजच तुमच्या रोजच्या वापरात आणा.
१. २०% ते ८०% चार्जिंगचा सुवर्ण नियम पाळा
इलेक्ट्रिक वाहनांच्या जगात हा सर्वात महत्त्वाचा नियम मानला जातो. तुमची बॅटरी कधीही १००% पर्यंत फुल चार्ज करू नका आणि ती ०% पर्यंत पूर्णपणे संपूही देऊ नका. तज्ज्ञांच्या मते, बॅटरी नेहमी २० टक्के ते ८० टक्के या दरम्यान ठेवल्यास बॅटरीचे आयुष्य लक्षणीयरीत्या वाढते. जेव्हा तुम्ही बॅटरी १०० टक्क्यांपर्यंत चार्ज करता, तेव्हा बॅटरीच्या आतील पेशींवर म्हणजेच सेल्सवर प्रचंड ताण पडतो. तसेच, बॅटरी पूर्णपणे डिस्चार्ज केल्यानेही तिचे कायमस्वरूपी नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे रोजच्या प्रवासासाठी ८० टक्क्यांपर्यंतच चार्जिंग करणे हा एक स्मार्ट आणि सुरक्षित पर्याय आहे.
२. फास्ट चार्जिंगचा अतिवापर कटाक्षाने टाळा
आजकाल महामार्गांवर आणि शहरात अनेक ईव्ही चार्जिंग स्टेशन्स उपलब्ध आहेत, जिथे फास्ट चार्जिंगची सुविधा मिळते. लांबच्या प्रवासात वेळ वाचवण्यासाठी हे चार्जर खूप उपयुक्त ठरतात. पण, रोजच्या वापरासाठी फास्ट चार्जर वापरणे बॅटरीसाठी अत्यंत घातक ठरू शकते. फास्ट चार्जिंगमुळे बॅटरीमध्ये खूप जास्त उष्णता निर्माण होते. ही अति उष्णता बॅटरीच्या आरोग्यासाठी सर्वांत मोठी शत्रू आहे. त्यामुळे शक्यतो घरीच इन्स्टॉल केलेल्या एसी स्लो चार्जरचा वापर करा. स्लो चार्जिंगमुळे बॅटरी थंड राहते आणि तिची कार्यक्षमता दीर्घकाळ टिकून राहते. फास्ट चार्जिंगचा वापर केवळ अत्यंत गरजेच्या वेळी किंवा लांबच्या प्रवासातच करा.
३. गाडी कायम सावलीत आणि थंड ठिकाणी पार्क करा
वर नमूद केल्याप्रमाणे, उष्णता ही लिथियम-आयन बॅटरी खराब करणारी मुख्य गोष्ट आहे. आपल्या देशात उन्हाळ्यात तापमान ४० ते ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत सहज जाते. अशा कडक उन्हात गाडी सतत पार्क केल्यास बॅटरीतील रसायनांवर वाईट परिणाम होतो आणि बॅटरीची क्षमता वेगाने कमी होते. त्यामुळे तुमची ईव्ही नेहमी सावलीत किंवा कव्हर केलेल्या पार्किंगमध्येच उभी करा. चार्जिंग करतानाही गाडी थेट उन्हात उभी नसेल याची काळजी घ्या. आधुनिक गाड्यांमध्ये बॅटरी मॅनेजमेंट सिस्टीम असते जी बॅटरी थंड ठेवण्याचे काम करते, पण तरीही बाहेरील तापमानापासून गाडीला वाचवणे हे तुमच्याच हातात आहे.
४. १००% चार्ज करून गाडी अनेक दिवस उभी ठेवू नका
अनेकदा लोक सुट्टीवर किंवा गावी जाताना गाडीची बॅटरी पूर्ण १००% चार्ज करतात आणि ती तशीच आठवडाभर उभी ठेवतात. ही एक अत्यंत चुकीची सवय आहे. जेव्हा बॅटरी पूर्ण चार्ज असते, तेव्हा तिचा व्होल्टेज उच्च पातळीवर असतो. या उच्च दाबाखाली बॅटरी जास्त काळ राहिल्यास तिचे अंतर्गत नुकसान होते. जर तुम्हाला गाडी अनेक दिवस वापरायची नसेल, तर तिची बॅटरी ५० ते ६० टक्क्यांच्या दरम्यान ठेवा. यामुळे बॅटरीवर कोणताही अनावश्यक ताण पडणार नाही आणि ती सुरक्षित राहील.
५. नेहमी अधिकृत चार्जर आणि केबल्सचाच वापर करा
पैसे वाचवण्यासाठी किंवा घाईच्या वेळी अनेक जण कोणत्याही स्थानिक कंपनीचा किंवा स्वस्त चार्जर वापरतात. असे करणे तुमच्या गाडीसाठी खूप महागात पडू शकते. प्रत्येक ईव्ही उत्पादक कंपनी त्यांच्या गाडीच्या बॅटरी क्षमतेनुसार एक विशिष्ट चार्जर डिझाइन करते. अनधिकृत चार्जरमुळे बॅटरीला योग्य प्रमाणात वीजपुरवठा होत नाही, ज्यामुळे शॉक सर्किट होण्याचा किंवा बॅटरी कायमची निकामी होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे नेहमी कंपनीने दिलेला मूळ चार्जरच वापरा.
ड्रायव्हिंग स्टाईल आणि सॉफ्टवेअर अपडेट्सचे महत्त्व
तुमच्या चार्जिंगच्या सवयींसोबतच तुमची गाडी चालवण्याची पद्धतही इलेक्ट्रिक वाहनांची बॅटरी लाइफ ठरवते. गाडी अचानक वेगाने पळवणे आणि जोरात ब्रेक मारणे यामुळे बॅटरीवर अचानक ताण येतो. गाडी शांतपणे आणि एका समान वेगात चालवल्यास बॅटरी जास्त काळ टिकते.
तसेच, रिजनरेटिव्ह ब्रेकिंग या फीचरचा जास्तीत जास्त वापर करा. यामुळे जेव्हा तुम्ही गाडीचा वेग कमी करता किंवा उतार उतरता, तेव्हा निर्माण होणारी ऊर्जा परत बॅटरीमध्ये साठवली जाते. यामुळे तुम्हाला अधिक रेंज मिळते आणि बॅटरीचा अनावश्यक वापर टळतो. यासोबतच, तुमच्या गाडीचे सॉफ्टवेअर नेहमी अपडेटेड ठेवा. उत्पादक कंपन्या वेळोवेळी सॉफ्टवेअर अपडेट्स पाठवतात, ज्यामध्ये बॅटरीची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी अनेक तांत्रिक बदल केलेले असतात.
हे पण वाचा: ईव्ही चार्जर घरी बसवणे किती फायदेशीर? जाणून घ्या खर्चाचे सविस्तर गणित
निष्कर्ष
इलेक्ट्रिक वाहन घेणे हा भविष्याच्या दृष्टीने एक अतिशय शहाणपणाचा निर्णय आहे, पण त्या गाडीची खरी किंमत तिच्या बॅटरीमध्ये दडलेली असते. तुमच्या चार्जिंगच्या सवयी थोड्याशा बदलल्यास तुम्ही तुमच्या गाडीचे आयुष्य अनेक वर्षांनी वाढवू शकता. २०% ते ८०% चा नियम पाळणे, फास्ट चार्जिंगचा अतिवापर टाळणे आणि उष्णतेपासून गाडीचे संरक्षण करणे या अत्यंत सोप्या गोष्टी आहेत ज्या तुम्हाला मोठे आर्थिक नुकसान होण्यापासून वाचवू शकतात. तुमच्या ईव्हीची योग्य काळजी घ्या आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाचा मनसोक्त आनंद लुटा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (एफएक्यूज)
प्रश्न १. इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी सरासरी किती वर्षे टिकते?
उत्तर: योग्य काळजी घेतल्यास आधुनिक इलेक्ट्रिक गाड्यांची बॅटरी सहजपणे ८ ते १० वर्षे किंवा दीड लाख ते दोन लाख किलोमीटरपर्यंत उत्तम प्रकारे टिकते. बहुतांश कंपन्या बॅटरीवर ८ वर्षांची वॉरंटीही देतात.
प्रश्न २. मी रोज रात्री माझी गाडी १००% चार्ज केली तर चालेल का?
उत्तर: नाही, रोज बॅटरी १००% चार्ज करणे योग्य नाही. रोजच्या प्रवासासाठी बॅटरी केवळ ८० टक्क्यांपर्यंतच चार्ज करा. जर तुम्ही दुसऱ्या दिवशी खूप लांबच्या प्रवासाला जाणार असाल, तरच गाडी १००% चार्ज करणे उत्तम ठरते.
प्रश्न ३. सतत फास्ट चार्जिंग केल्यामुळे बॅटरी खरोखर खराब होते का?
उत्तर: होय. फास्ट चार्जिंगमुळे बॅटरीमध्ये अतिप्रमाणात उष्णता निर्माण होते, ज्यामुळे बॅटरीच्या आतील पेशी कमकुवत होतात आणि तिची वीज साठवण्याची क्षमता वेगाने कमी होते. त्यामुळे फास्ट चार्जिंगचा वापर केवळ प्रवासादरम्यान गरजेपुरता मर्यादित ठेवावा.
प्रश्न ४. चुकून ईव्हीची बॅटरी पूर्णपणे (०%) डिस्चार्ज झाली तर काय करावे?
उत्तर: बॅटरी पूर्णपणे डिस्चार्ज होणे टाळावे, पण असे चुकून झाल्यास गाडी त्वरित चार्जिंगला लावावी. गाडी पूर्ण डिस्चार्ज अवस्थेत अनेक तास तशीच सोडून देऊ नका, कारण यामुळे बॅटरी पूर्णपणे डेड होण्याची शक्यता असते.
प्रश्न ५. माझ्या ईव्हीच्या बॅटरीचे आरोग्य (बॅटरी हेल्थ) कसे तपासावे?
उत्तर: बहुतांश आधुनिक इलेक्ट्रिक वाहनांच्या डॅशबोर्ड स्क्रीनवर किंवा त्यांच्या अधिकृत मोबाईल ॲप्लिकेशनमध्ये ‘बॅटरी हेल्थ’ किंवा ‘स्टेट ऑफ हेल्थ’ पाहण्याचा पर्याय असतो. याशिवाय अधिकृत सर्व्हिस सेंटरमध्ये जाऊन संगणकीय तपासणीद्वारे तुम्ही बॅटरीची अचूक स्थिती जाणून घेऊ शकता.
