प्रस्तावना: सुरक्षिततेचा नवा ‘स्टँडर्ड’
नमस्कार मित्रांनो!
गेल्या काही वर्षांत भारतीय कार मार्केटमध्ये एक जबरदस्त बदल झाला आहे. पाच-दहा वर्षांपूर्वी आपण फक्त ‘किती मायलेज देते?’ (Kitna deti hai?) हे विचारत होतो. पण आज, 2026 मध्ये शोरूममध्ये गेल्यावर पहिला प्रश्न असतो – “या कारचे सेफ्टी रेटिंग काय आहे?”
पण इथेच खरा गोंधळ सुरू होतो. शोरूममध्ये सेल्समन कधी “Global NCAP” चे कौतुक करतो, तर कधी अभिमानाने “Bharat NCAP” (BNCAP) चे 5 स्टार दाखवतो. मग एक सामान्य ग्राहक म्हणून प्रश्न पडतो – नक्की फरक काय? कोणता रेटिंग खरा मानायचा?
एक मेकॅनिकल इंजिनिअर म्हणून आज मी तुमच्या मनातले हे सर्व प्रश्न सोप्या मराठीत आणि तांत्रिक पुराव्यासह दूर करणार आहे. चला तर मग, इंजिनिअरच्या नजरेतून पाहूया या दोन ‘NCAP’ मधला खरा सामना.
1. NCAP म्हणजे नक्की काय? (What is NCAP?)
NCAP म्हणजे New Car Assessment Program. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ही एक अशी संस्था असते जी नवीन गाड्यांची क्रॅश टेस्ट (Crash Test) घेते. बाजारात येणारी कार अपघाताच्या वेळी प्रवाशांचा जीव किती वाचवू शकते, याचे हे रिपोर्ट कार्ड असते.
जगातील प्रत्येक मोठ्या देशाची स्वतःची NCAP असते (उदा. Euro NCAP, Latin NCAP). तशीच आता भारताची स्वतःची Bharat NCAP आहे.
2. Bharat NCAP (BNCAP) ची गरज का पडली?
तुम्हाला प्रश्न पडेल, “जर Global NCAP होतेच, तर भारताला वेगळ्या संस्थेची काय गरज होती?”
- याची दोन मुख्य कारणे आहेत:
- खर्च (Cost): भारतीय कंपन्यांना (Tata, Mahindra, Maruti) त्यांच्या गाड्या टेस्ट करण्यासाठी परदेशात (UK किंवा जर्मनी) पाठवाव्या लागत होत्या. एका कारच्या टेस्टिंगचा खर्च तब्बल 2.5 कोटी रुपये येत असे. भारतात हेच काम आता 60 लाख रुपयांत होते.
- भारतीय रस्ते आणि परिस्थिती: आपले रस्ते, ट्रॅफिक आणि अपघातांचे प्रकार युरोपपेक्षा वेगळे आहेत. त्यामुळे आपल्या मापदंडांनुसार (Standards) टेस्टिंग होणे गरजेचे होते.
हे पण वाचा: १० लाख बजेट आहे? मग Punch किंवा Exter घेण्यापूर्वी हे वाचाच!
3. Global NCAP vs Bharat NCAP: डिटेल तुलना (The Comparison)
हे दोन्ही प्रोग्राम्स दिसायला सारखे वाटत असले तरी, 2026 च्या मानकांनुसार (Standards) यात काही महत्त्वाचे मुद्दे आहेत. खालील तक्त्याकडे लक्ष द्या:
| मापदंड (Parameter) | Global NCAP (GNCAP) | Bharat NCAP (BNCAP) |
| संस्था | स्वतंत्र संस्था (UK मधील चॅरिटी) | भारत सरकार (MoRTH) |
| क्रॅश टेस्ट स्पीड | 64 kmph (Frontal Offset) | 64 kmph (Frontal Offset) |
| साइड इम्पॅक्ट टेस्ट | 50 kmph | 50 kmph |
| पोल साइड इम्पॅक्ट | 29 kmph | 29 kmph |
| स्टार रेटिंग | प्रौढ (Adult) आणि लहान मुले (Child) | प्रौढ आणि लहान मुलांसाठी एकत्रित स्टार, पण गुण वेगवेगळे |
| अनिवार्य फीचर्स | 6 एअरबॅग्ज, ESC (काही मॉडेल्ससाठी) | ESC (Electronic Stability Control) आणि सीट बेल्ट रिमांइडर अनिवार्य |
थोडक्यात: तांत्रिकदृष्ट्या दोन्ही चाचण्यांमध्ये गाड्या एकाच वेगाने (64 kmph) धडकवल्या जातात. त्यामुळे Bharat NCAP ही Global NCAP पेक्षा अजिबात ‘कमी’ किंवा ‘हलकी’ नाही. उलट, ती भारतीय नियम (AIS-197) फॉलो करते.
4. इंजिनिअरचे इनसाइट: BNCAP मध्ये काय खास आहे? (Technical Differences)
- मी एक इंजिनिअर म्हणून सांगतो की BNCAP चे महत्त्व का जास्त आहे:
- CNG आणि EV गाड्यांचे टेस्टिंग: भारतात CNG आणि इलेक्ट्रिक गाड्यांची मागणी प्रचंड आहे. Bharat NCAP मध्ये या गाड्यांच्या सुरक्षिततेवर विशेष भर दिला जातो. अपघातानंतर बॅटरीला आग तर लागणार नाही ना? किंवा गॅस गळती होणार नाही ना? हे BNCAP बारकाईने तपासते.
- ESC आणि सीट बेल्ट रिमांइडर्स: BNCAP मध्ये 3 किंवा त्यापेक्षा जास्त स्टार मिळवण्यासाठी Electronic Stability Control (ESC) आणि पुढच्या सीट्ससाठी सीट बेल्ट रिमांइडर्स असणे अनिवार्य केले आहे. हे अतिशय कडक पाऊल आहे.
- मजबूत स्ट्रक्चर: दोन्ही चाचण्यांमध्ये कारच्या “बॉडी शेल इंटिग्रिटी” (Body Shell Integrity) ला खूप महत्त्व आहे. जर कारचे पत्रे किंवा सांगाडा कमकुवत असेल, तर एअरबॅग्ज असूनही तुम्हाला 0 स्टार मिळू शकतात.
5. कारच्या किमतींवर काय परिणाम होणार? (Impact on Price)
हे खूप इंटरेस्टिंग आहे.
जेव्हा एखादी कंपनी (उदा. टाटा किंवा ह्युंदाई) कार टेस्ट करण्यासाठी परदेशात पाठवायची, तेव्हा तो खर्च अप्रत्यक्षपणे ग्राहकाच्या खिशातूनच जात असे.
- आता Bharat NCAP मुळे टेस्टिंग स्वस्त झाले आहे. याचा फायदा असा होईल की:
- कार कंपन्या उरलेले पैसे जास्त सेफ्टी फीचर्स (उदा. 6 एअरबॅग्ज, ADAS) देण्यासाठी वापरू शकतात.
- कमी बजेटमधील गाड्या (उदा. अल्टो, क्विड) सुद्धा आता स्वतःला टेस्ट करून घेतील, ज्यामुळे बजेट गाड्यांमध्येही स्पर्धा वाढेल.
हे पण वाचा: Ola S1 Pro सोडून Ather Rizta का घ्यावी? हे सत्य जाणून घेतल्यावर तुमचा निर्णय बदलेल!
6. स्मार्ट ग्राहकांसाठी खास टिप्स (Smart Buyer Tips)
- तुम्ही कार घेताना या तीन गोष्टी नक्की लक्षात ठेवा:
- ‘ऐच्छिक’ विरुद्ध ‘अनिवार्य’ (Voluntary vs Mandatory): सध्या भारतात BNCAP टेस्टिंग हे ऐच्छिक आहे. त्यामुळे जर एखाद्या कारला स्टार रेटिंग नसेल, तर ती ‘असुरक्षित’ आहे असा त्याचा अर्थ होत नाही; ती कदाचित अजून ‘टेस्ट’ केली गेली नसेल.
- QR कोड आणि स्टिकर: BNCAP पास झालेल्या गाड्यांवर एक विशिष्ट स्टिकर असते ज्यावर QR कोड असतो. शोरूममध्ये हा कोड स्कॅन करून तुम्ही तिथेच गाडीचा पूर्ण सेफ्टी रिपोर्ट वाचू शकता.
- Active vs Passive Safety: एअरबॅग जीव वाचवतात (Passive Safety), पण ESC (Electronic Stability Control) अपघात होऊच देत नाही (Active Safety). BNCAP ने आता Active Safety ला जास्त महत्त्व दिले आहे, ज्यामुळे अपघात टाळण्यास मदत होते.
7. निष्कर्ष: कोणता रेटिंग महत्त्वाचा?
- जर तुम्ही 2026 मध्ये कार घेत असाल, तर Bharat NCAP (BNCAP) रेटिंगला प्राधान्य द्या.
- हे रेटिंग भारत सरकारने प्रमाणित केले आहे.
- हे रेटिंग आपल्या भारतीय रस्त्यांच्या परिस्थितीनुसार आहे.
- Tata Safari, Harrier, Nexon, Mahindra XUV 3XO, आणि अगदी नवीन Maruti Dzire यांसारख्या गाड्यांनी BNCAP मध्ये स्वतःला सिद्ध केले आहे.
माझा वर्डिक्ट: Global NCAP ने आपल्याला सुरक्षिततेची सवय लावली, पण आता बॅटन Bharat NCAP च्या हातात आहे. त्यामुळे गाडी घेताना, “भैया, BNCAP वाला स्टिकर दिखाओ!” असे नक्की सांगा.
सुरक्षित राहा, सीट बेल्ट लावा आणि जबाबदारीने गाडी चालवा!
हे पण वाचा: Airbags फक्त ०.०३ सेकंदात जीव कसा वाचतो? ६ एअरबॅग्जची खरच गरज आहे का?
FAQ: तुमच्या मनातील प्रश्न
प्रश्न 1: Bharat NCAP हे Global NCAP पेक्षा कमी कडक (Strict) आहे का?
उत्तर: नाही. दोन्हीच्या क्रॅश टेस्टचा वेग (64 kmph) आणि पद्धती (Protocols) जवळजवळ सारख्याच आहेत. उलट BNCAP मध्ये काही सेफ्टी फीचर्स (जसे की ESC) स्टँडर्ड म्हणून बघितले जातात.
प्रश्न 2: कोणत्या गाड्यांना Bharat NCAP मध्ये 5 स्टार मिळाले आहेत? (2026 अपडेट)
उत्तर: Tata Safari, Tata Harrier, Tata Punch EV, Tata Nexon, Mahindra XUV 3XO आणि Mahindra Thar Roxx या गाड्यांनी BNCAP मध्ये उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे.
प्रश्न 3: माझ्या जुन्या कारला BNCAP रेटिंग मिळेल का?
उत्तर: नाही. BNCAP हे फक्त नवीन मॉडल्ससाठी आहे जे कंपन्या स्वतःहून टेस्टिंगसाठी पाठवतात.
प्रश्न 4: Maruti Suzuki च्या गाड्या सुरक्षित आहेत का?
उत्तर: होय, बदल नक्कीच झाला आहे. नवीन Maruti Dzire ने 5-स्टार रेटिंग मिळवून सिद्ध केले आहे की मारुती सुद्धा आता सुरक्षिततेवर गंभीरपणे काम करत आहे.
तुम्हाला हा लेख आवडला असेल तर तुमच्या कार प्रेमी मित्रांसोबत नक्की शेअर करा!
