नवीन कार खरेदी करण्यासाठी शोरूममध्ये गेल्यावर आपण सर्वात आधी काय करतो? बहुतांश भारतीय ग्राहक गाडीचा दरवाजा उघडून तो जोरात बंद करतात आणि त्यातून येणारा तो ‘थड’ आवाज काळजीपूर्वक ऐकतात. आपल्याकडे अशी ठाम समजूत आहे की, कारचा दरवाजा जड म्हणजे गाडी सेफ आहे. ज्या गाडीचा दरवाजा बंद करताना जड आणि भरीव आवाज येतो, ती गाडी अपघातात आपल्याला वाचवेल असा आपला विश्वास असतो. पण खरंच असं असतं का? की ही केवळ ऑटोमोबाईल कंपन्यांची तुमच्या भावनांशी खेळण्याची एक हुशार मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी आहे?
आजच्या या सविस्तर लेखामध्ये आपण याच बहुचर्चित विषयामागील खरे विज्ञान जाणून घेणार आहोत. जर तुम्ही स्वतःसाठी किंवा कुटुंबासाठी नवीन कार घेण्याचा विचार करत असाल, तर हा लेख तुमचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलून टाकेल आणि तुम्हाला एक सुरक्षित निर्णय घेण्यास मदत करेल.
दरवाजाचा ‘थड’ आवाज आणि आपली मानसिकता
दोन ते तीन दशकांपूर्वी जेव्हा रस्त्यावर जुन्या पिढीतील गाड्या धावत होत्या, तेव्हा जाड पत्र्याच्या गाड्या सर्वात मजबूत मानल्या जायच्या. त्या काळात क्रॅश टेस्ट किंवा सेफ्टी रेटिंग्स एवढ्या प्रचलित नव्हत्या किंवा ग्राहकांना त्याबद्दल पुरेशी माहिती नव्हती. त्यामुळे गाडीची मजबूती तपासण्याचा ग्राहकांकडील एकमेव मार्ग म्हणजे गाडीचे पत्रे दाबून पाहणे आणि दरवाजाचे वजन तपासणे हा होता.
ग्राहकांच्या याच जुन्या मानसिकतेचा प्रभाव आजही कायम आहे. आजही अनेक लोक हेवी डोअर थड ला थेट गाडीच्या बिल्ड क्वालिटीसोबत जोडतात. तुम्हाला आश्चर्य वाटेल, पण अनेक ग्राहक फक्त गाडीचा दरवाजा हाताला हलका वाटला किंवा दरवाजाचा पत्रा दाबल्यावर थोडा आत गेला, म्हणून उत्तम इंजिन आणि उच्च सेफ्टी रेटिंग असलेल्या दर्जेदार गाड्या नाकारतात. पण आधुनिक ऑटोमोबाईल इंजिनिअरिंगमध्ये ‘वजन’ म्हणजे ‘सुरक्षा’ हे समीकरण आता पूर्णपणे बदलले आहे.
हे पण वाचा: साध्या गाडीत पॉवर पेट्रोल टाकल्याने खरंच पिकअप वाढतो का?
दरवाजातून येणारा प्रीमियम आवाज: एक इंजिनिअरिंग ट्रिक
गाडीचा दरवाजा बंद करताना येणारा तो प्रीमियम आणि जड ‘थड’ आवाज हा योगायोग नसून, ती एक अत्यंत अचूक अशी सायकोअकौस्टिक्स इंजिनिअरिंग असते. कार उत्पादक कंपन्यांच्या साऊंड इंजिनिअर्सना हे चांगलेच माहीत आहे की ग्राहकांना दरवाजा बंद करताना तो विशिष्ट भरीव आवाज ऐकायला आवडतो. त्यामुळे गाडीचा दरवाजा खऱ्या अर्थाने खूप जड नसतानाही तो जड आणि प्रीमियम वाटावा यासाठी अनेक क्लृप्त्या वापरल्या जातात.
- साऊंड डॅम्पनिंग मटेरिअल्स: दरवाजाच्या आतमध्ये आवाजाला शोषून घेणारे डॅम्पनिंग पॅड्स आणि इन्सुलेशन लावले जातात. यामुळे दरवाजा बंद होताना पत्र्याचा पोकळ किंवा टिनचा आवाज येत नाही, तर एक दबलेला आणि भरीव आवाज येतो.
- उच्च दर्जाचे रबर सील्स: दरवाजा आणि कारच्या मुख्य फ्रेममध्ये उच्च दर्जाचे वेदर स्ट्रिप्स आणि रबर सील्स वापरले जातात. जेव्हा दरवाजा वेगाने बंद होतो, तेव्हा आतील हवा बाहेर फेकली जाते आणि या रबरमुळे तो समाधानकारक ‘थड’ आवाज निर्माण होतो.
- विशिष्ट लॉक मेकॅनिझम: दरवाजाच्या लॉकिंग सिस्टीममध्ये आणि बिजागिरीमध्ये असे तांत्रिक बदल केले जातात ज्यामुळे धातू एकमेकांवर आदळण्याचा कर्कश आवाज न येता, एक मऊ पण जड आवाज येईल.
थोडक्यात सांगायचे तर, हा आवाज कारच्या प्रीमियम फीलचा एक भाग आहे, गाडीच्या स्ट्रक्चरल सेफ्टीचा किंवा क्रॅश सेफ्टीचा नाही.
मग कारची खरी सुरक्षा नक्की कशावर अवलंबून असते?
जर दरवाजाचे वजन आणि पत्र्याची जाडी सुरक्षितता ठरवत नसेल, तर गाडी खरोखर सुरक्षित आहे हे कसे ओळखावे? आधुनिक गाड्यांची सुरक्षा ही बाहेरच्या पत्र्यापेक्षा गाडीच्या आतील रचनेवर अवलंबून असते.
१. मजबूत सांगाडा आणि हाय स्ट्रेंथ स्टील
आजकालच्या सुरक्षित गाड्यांचे सांगाडे हे अत्याधुनिक हाय स्ट्रेंथ स्टील पासून बनवले जातात. हे विशिष्ट प्रकारचे स्टील वजनाने हलके असले तरी ते प्रचंड आघात आणि ताण सहन करू शकते. गाडीचे बाहेरील पत्रे वजनाने हलके असू शकतात जेणेकरून गाडीचे मायलेज चांगले राहावे, पण आतील मुख्य फ्रेम अत्यंत कडक आणि सुरक्षित असते.
२. क्रम्पल झोनचे विज्ञान
हा कार सेफ्टीमधील सर्वात क्रांतीकारी शोध मानला जातो. अपघाताच्या वेळी गाडीचा पुढचा आणि मागचा भाग मुद्दाम अशा प्रकारे डिझाइन केलेला असतो की धडकेच्या वेळी तो एखाद्या स्प्रिंगसारखा आकुंचन पावेल किंवा चुरगळला जाईल. अपघाताची सर्व भयानक ऊर्जा हा क्रम्पल झोन स्वतःमध्ये शोषून घेतो आणि आत बसलेल्या प्रवाशांच्या केबिनपर्यंत तो धक्का अजिबात पोहोचू देत नाही.
३. पॅसेंजर केबिनची सुरक्षितता
क्रम्पल झोन बाहेरची ऊर्जा शोषून घेतो, पण प्रवाशांची केबिन एका मजबूत रोल केजसारखी असावी लागते. या केबिनचे सर्व पिलर्स आघातानंतरही न वाकता उभे राहणे हे कोणत्याही जड दरवाजापेक्षा हजार पटीने अधिक महत्त्वाचे असते.
४. ऍक्टिव्ह आणि पॅसिव्ह सेफ्टी फीचर्स
आजच्या आधुनिक काळात गाडीत असलेले तंत्रज्ञान जीव वाचवते. स्टँडर्ड सहा एअरबॅग्ज, ईएससी, अँटी-लॉक ब्रेकिंग सिस्टीम आणि आताच्या नवीन गाड्यांमध्ये मिळणारे एडीएएस तंत्रज्ञान गाडीला खऱ्या अर्थाने सुरक्षित बनवतात. दरवाजा जड असून जर गाडीत चांगले ब्रेक्स किंवा एअरबॅग्ज नसतील, तर त्या जड दरवाजाचा अपघातात काहीही उपयोग होत नाही.
क्रॅश टेस्ट रेटिंग्सचे वाढते महत्त्व
फक्त दरवाजा वाजवून गाडीची सुरक्षा तपासण्याची अशास्त्रीय पद्धत आता ग्राहकांनी सोडून द्यायला हवी. गाडी खऱ्या अर्थाने सुरक्षित आहे की नाही हे तपासण्यासाठी ग्लोबल एनसीएपी किंवा आपल्या देशातील भारत एनसीएपी सारख्या स्वतंत्र संस्थांच्या अधिकृत चाचण्यांवर विसंबून राहावे लागते. या संस्था प्रत्यक्ष गाड्यांना ६४ किलोमीटर प्रति तास वेगाने धडकवून त्यांची अत्यंत कडक वैज्ञानिक पद्धतीने चाचणी करतात.
अनेकदा असे धक्कादायक निकाल समोर आले आहेत की, ज्या गाड्यांचे दरवाजे शोरूममध्ये अत्यंत जड वाटतात आणि ज्यांचा ‘थड’ आवाज खूप भारी असतो, त्या गाड्या क्रॅश टेस्टमध्ये सपशेल नापास होतात किंवा केवळ २ स्टार मिळवतात. याउलट, काही गाड्यांचे बाह्य पत्रे आणि दरवाजे थोडे हलके वाटूनही त्यांच्या मजबूत इंजिनिअरिंगमुळे त्या गाड्या ५ स्टार सेफ्टी रेटिंग सहज मिळवतात.
हे पण वाचा: सकाळी गाडी गरम करणे खरोखरच गरजेचे आहे का?
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, कारचा दरवाजा बंद करताना येणारा ‘थड’ आवाज हा आपल्याला मानसिक समाधान नक्कीच देतो. तो आवाज ऐकायला छान वाटतो आणि गाडी प्रीमियम असल्याची जाणीव करून देतो. पण, कारचा दरवाजा जड म्हणजे गाडी सेफ हे शंभर टक्के सत्य नसून ती ऑटोमोबाईल जगतातील एक अत्यंत यशस्वी मार्केटिंग आणि इंजिनिअरिंग ट्रिक आहे.
तुमच्या आणि तुमच्या कुटुंबाची सुरक्षा ही शोरूममध्ये ऐकलेल्या दरवाजाच्या आवाजावर नाही, तर गाडीच्या मजबूत सांगाड्यावर आणि गाडीने मिळवलेल्या अधिकृत क्रॅश टेस्ट रेटिंगवर अवलंबून असते. त्यामुळे पुढच्या वेळी नवीन कार खरेदी करताना, फक्त दरवाजा वाजवून गाडी पास किंवा नापास करू नका, तर गाडीचे सेफ्टी ब्रोशर मागा आणि तिचे प्रत्यक्ष सुरक्षा रेटिंग तपासा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (एफएक्यूज)
प्रश्न १. कारचा जड दरवाजा अपघातात आपल्याला अधिक सुरक्षा देतो का?
उत्तर: नाही. दरवाजाचे वजन अपघातात थेट सुरक्षा देत नाही. अपघाताच्या वेळी प्रवाशांचे रक्षण करण्याचे मुख्य काम गाडीचे मजबूत पिलर्स, आतमध्ये असणारे एअरबॅग्ज आणि दरवाजाच्या आतील बाजूचे इम्पॅक्ट बीम्स करतात, केवळ दरवाजाचा जड पत्रा नाही.
प्रश्न २. ज्या कारच्या दरवाजाचा पत्रा दाबताच आत जातो, त्या गाड्या असुरक्षित असतात का?
उत्तर: अजिबात नाही. अनेक ५-स्टार सेफ्टी रेटिंग असलेल्या गाड्यांचे बाहेरचे पत्रे वजनाने हलके आणि लवचिक असू शकतात जेणेकरून पादचाऱ्यांच्या सुरक्षेचे नियम पाळता येतील आणि गाडीचे मायलेज चांगले राहावे. खरी सुरक्षा आतील सांगाड्यावर अवलंबून असते.
प्रश्न ३. दरवाजाचा ‘थड’ आवाज कंपन्या मुद्दाम कसा तयार करतात?
उत्तर: हा आवाज तयार करण्यासाठी कंपन्या डोअर पॅनल्समध्ये साऊंड डॅम्पनिंग मॅट्स, उच्च दर्जाचे रबर वेदर-स्ट्रिपिंग आणि विशिष्ट प्रकारचे अकॉस्टिक लॉक मेकॅनिझम वापरतात. यामुळे धातूचा आवाज दाबला जातो आणि एक ‘थड’ आवाज येतो.
प्रश्न ४. कारचा बाह्य पत्रा आणि गाडीच्या सुरक्षेचा काही संबंध असतो का?
उत्तर: कारचा बाह्य पत्रा प्रामुख्याने गाडीला एक आकर्षक आकार देण्यासाठी, एरोडायनॅमिक्स सुधारण्यासाठी आणि बाह्य हवामानापासून संरक्षण देण्यासाठी असतो. गाडीच्या मुख्य सुरक्षिततेशी या पत्र्याच्या जाडीचा खूप कमी संबंध असतो.
प्रश्न ५. नवीन कार घेताना गाडी खरोखर सुरक्षित आहे हे कसे ओळखावे?
उत्तर: कार घेताना फक्त दरवाजाचा आवाज ऐकण्याऐवजी, गाडीला भारत एनसीएपी किंवा ग्लोबल एनसीएपी मध्ये किती स्टार रेटिंग मिळाले आहे ते पाहा. गाडीत स्टँडर्ड सेफ्टी फीचर्स आणि मजबूत बॉडी प्लॅटफॉर्म असल्याची खात्री करा.
