सर्वांत आधी तुमचे खूप खूप अभिनंदन! तुम्ही तुमच्या कारच्या कर्जाचा शेवटचा हप्ता नुकताच भरला असेल आणि आता तुम्हाला आर्थिकदृष्ट्या खूप मोकळे वाटत असेल. वर्षानुवर्षे वेळेवर ईएमआय भरल्यानंतर कर्जमुक्त होण्याचा आनंद खरोखरच मोठा असतो. पण थांबा, कर्ज संपले म्हणजे ती गाडी कायदेशीररित्या शंभर टक्के तुमची झाली असे होत नाही. जोपर्यंत तुम्ही तुमच्या वाहन नोंदणी प्रमाणपत्रावरून बँकेचे नाव अधिकृतपणे हटवत नाही, तोपर्यंत कागदोपत्री ती गाडी बँकेच्याच मालकीची मानली जाते. आजकाल अनेक वाहनमालक इंटरनेटवर हाऊ टू रिमूव्ह हायपोथेकेशन फ्रॉम आरसी ऑनलाईन महाराष्ट्र असा शोध घेतात, कारण त्यांना एजंटला हजारो रुपये न देता ही प्रक्रिया स्वतः करायची असते. या लेखात आपण आरसी वरून बँकेचे नाव कसे काढावे, यासाठी लागणारी कागदपत्रे कोणती आणि याची संपूर्ण प्रक्रिया अगदी सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.
हायपोथेकेशन म्हणजे नक्की काय?
जेव्हा तुम्ही बँकेकडून कर्ज घेऊन नवीन किंवा जुनी गाडी खरेदी करता, तेव्हा ती गाडी बँकेकडे तारण ठेवलेली असते. जोपर्यंत तुम्ही कर्जाची संपूर्ण रक्कम व्याजासह बँकेला परत करत नाही, तोपर्यंत गाडीवर बँकेचा कायदेशीर हक्क असतो. याच प्रक्रियेला तांत्रिक भाषेत हायपोथेकेशन असे म्हणतात. तुम्ही तुमची आरसी नीट तपासली, तर त्यावर तुम्हाला फायनान्सरच्या नावापुढे तुमच्या बँकेचे नाव छापलेले दिसेल. कर्जाची परतफेड पूर्ण झाल्यावर हे हायपोथेकेशन रद्द करणे आणि आरसी स्वच्छ करणे ही तुमची कायदेशीर जबाबदारी असते.
हे पण वाचा: गाडी दुसऱ्या राज्यात नेताय? घरबसल्या ऑनलाईन एनओसी कशी काढायची ते जाणून घ्या!
आरसी वरून बँकेचे नाव कमी करणे का गरजेचे आहे?
कर्ज संपल्यानंतर लगेचच आरसीवरील बँकेचे नाव कमी करणे अत्यंत आवश्यक असते. यामागे काही अतिशय महत्त्वाची कारणे आहेत, ज्याकडे दुर्लक्ष केल्यास तुम्हाला भविष्यात मोठा मनस्ताप सहन करावा लागू शकतो.
- मालमत्तेची शंभर टक्के मालकी: गाडीचे कर्ज फेडूनही जर आरसीवर बँकेचे नाव असेल, तर तुम्ही त्या गाडीचे संपूर्ण मालक नसता. हायपोथेकेशन रद्द केल्यानंतरच आरटीओच्या रेकॉर्डमध्ये तुमची गाडी कर्जमुक्त म्हणून नोंदवली जाते आणि तुम्हाला खऱ्या अर्थाने मालकी हक्क मिळतो.
- वाहन विकताना येणाऱ्या अडचणी: भविष्यात जेव्हा तुम्हाला तुमची गाडी विकायची असेल, तेव्हा कोणताही खरेदीदार बँकेचे नाव असलेली गाडी विकत घेण्यास तयार होत नाही. गाडी दुसऱ्याच्या नावावर ट्रान्सफर करण्यासाठी आरसीवर कोणत्याही प्रकारचे कर्ज नसणे बंधनकारक आहे.
- विमा दाव्याच्या वेळी होणारा त्रास: जर दुर्दैवाने गाडीचा अपघात झाला आणि गाडीचे मोठे नुकसान झाले, तर विमा कंपनी नुकसान भरपाईची रक्कम थेट बँकेच्या खात्यात जमा करू शकते. गाडी पूर्णपणे नष्ट झाल्यास (टोटल लॉस) विम्याचे पैसे मिळवण्यासाठी तुम्हाला खूप धावपळ करावी लागू शकते.
- कायदेशीर गुंतागुंत: गाडी चोरीला गेल्यास पोलिसांत तक्रार नोंदवणे आणि त्यानंतर विम्याचा दावा करणे यात बँकेची परवानगी मिळवणे खूप वेळखाऊ ठरते. त्यामुळे वेळेवर आरसी वरून बँकेचे नाव काढणेच शहाणपणाचे असते.
हायपोथेकेशन काढण्यासाठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे
आरटीओ कार्यालयात जाण्यापूर्वी किंवा ऑनलाईन अर्ज करण्यापूर्वी तुमच्याकडे खालील कागदपत्रे तयार असणे अत्यंत गरजेचे आहे. यापैकी एकही कागदपत्र कमी असल्यास तुमचे काम अडकू शकते.
- बँकेचे ना हरकत प्रमाणपत्र: कर्ज संपल्यावर बँक तुम्हाला एक ना हरकत प्रमाणपत्र म्हणजेच एनओसी देते. यामध्ये तुम्ही बँकेचे सर्व पैसे फेडले आहेत आणि बँकेला हायपोथेकेशन काढण्यास काहीही हरकत नाही असे स्पष्ट लिहिलेले असते.
- फॉर्म ३५ चे दोन संच: हा आरटीओचा अधिकृत फॉर्म आहे जो हायपोथेकेशन काढण्याची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी वापरला जातो. या फॉर्मवर बँकेच्या अधिकृत अधिकाऱ्याची सही आणि शिक्का असणे अनिवार्य आहे.
- मूळ आरसी: तुमच्या गाडीचे मूळ नोंदणी प्रमाणपत्र तुम्हाला आरटीओ मध्ये जमा करावे लागते.
- वैध वाहन विमा: गाडीचा चालू विमा म्हणजेच इन्शुरन्स पॉलिसीची प्रत आवश्यक आहे. विमा संपलेला असल्यास आधी त्याचे नूतनीकरण करून घ्या.
- पीयुसी प्रमाणपत्र: गाडीचे प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र (पीयूसी) चालू स्थितीत असावे.
- ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा: वाहन मालकाचे आधार कार्ड किंवा पॅन कार्डची झेरॉक्स प्रत सोबत ठेवावी.
आरसी वरून बँकेचे नाव कमी करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया
ही प्रक्रिया आता पूर्वीपेक्षा खूप सोपी आणि पारदर्शक झाली आहे. भारत सरकारच्या परिवहन सेवेच्या वेबसाईटवर जाऊन तुम्ही बहुतांश काम घरबसल्या करू शकता. खाली दिलेल्या टप्प्यांचे अचूक पालन करा.
टप्पा १: बँकेकडून एनओसी मिळवणे
कर्जाचा शेवटचा हप्ता भरल्यानंतर तुमच्या बँकेच्या शाखेत जा किंवा त्यांच्या कस्टमर केअरला फोन करा. बँक तुमचे खाते तपासून तुम्हाला पोस्टाने किंवा प्रत्यक्ष हातात एनओसी आणि सही-शिक्का केलेला फॉर्म ३५ देईल. बँकेने दिलेली ही कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची असतात.
टप्पा २: परिवहन वेबसाईटवर ऑनलाईन अर्ज
आता तुमच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरून परिवहन विभागाच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या. तिथे ‘वाहन संबंधित सेवा’ हा पर्याय निवडा आणि तुमच्या राज्याचे नाव (उदा. महाराष्ट्र) निवडा. त्यानंतर तुमचा गाडी नंबर आणि चेसिस नंबरचे शेवटचे पाच अंक टाकून लॉग इन करा. तुमच्या आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर एक ओटीपी येईल. तो टाकल्यानंतर तुम्हाला ‘हायपोथेकेशन टर्मिनेशन’ असा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक करा.
टप्पा ३: माहिती भरणे आणि फी भरणे
येथे तुम्हाला बँकेचे नाव आणि एनओसी मिळाल्याची तारीख टाकावी लागेल. सिस्टीम तुम्हाला आपोआप पुढील पेजवर घेऊन जाईल. तिथे तुम्हाला हायपोथेकेशन काढण्याची फी ऑनलाईन भरावी लागेल. ही फी साधारणपणे दोनशे ते पाचशे रुपयांच्या घरात असते. पेमेंट यशस्वी झाल्यावर मिळणारी पावती डाऊनलोड करून तिची प्रिंट काढून घ्या.
टप्पा ४: आरटीओ कार्यालयात कागदपत्रे जमा करणे
ऑनलाईन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला मूळ आरसी, बँकेची एनओसी, फॉर्म ३५, विम्याची प्रत, पीयुसी, आधार कार्डची झेरॉक्स आणि ऑनलाईन भरलेल्या फीची पावती या सर्वांचा एक फाईल सेट तयार करायचा आहे. ही फाईल तुमच्या जवळच्या संबंधित आरटीओ कार्यालयात जाऊन जमा करा. तिथे अधिकारी तुमच्या कागदपत्रांची तपासणी करतील.
टप्पा ५: नवीन आरसी घरी येणे
आरटीओ मध्ये कागदपत्रे जमा केल्यानंतर त्यांची सिस्टीममध्ये नोंद केली जाते. सर्व माहिती बरोबर असल्यास आरटीओ अधिकारी जुने वाहन नोंदणी प्रमाणपत्र रद्द करून नवीन स्मार्ट कार्ड तयार करण्याची प्रक्रिया सुरू करतात. साधारणपणे पंधरा ते तीस दिवसांच्या आत पोस्टामार्फत नवीन आरसी तुमच्या घरच्या पत्त्यावर येते. या नवीन आरसीवर बँकेचे नाव नसते.
एनओसीची वैधता आणि वेळेचे महत्त्व
अनेक लोक बँकेकडून एनओसी घेतात पण ती आरटीओमध्ये जमा करण्यासाठी महिनोनमहिने वेळ लावतात. ही खूप मोठी चूक आहे. बँकेने दिलेल्या एनओसीची वैधता सहसा फक्त नव्वद दिवसांची (तीन महिने) असते. जर तुम्ही या नव्वद दिवसांच्या आत आरटीओमध्ये अर्ज केला नाही, तर ती एनओसी कालबाह्य होते. त्यानंतर तुम्हाला पुन्हा बँकेत जाऊन नवीन एनओसी काढावी लागते, ज्यासाठी बँक तुमच्याकडून अतिरिक्त दंड किंवा शुल्क आकारू शकते. त्यामुळे बँकेतून कागदपत्रे मिळाल्याबरोबर पुढच्या आठवड्यातच आरटीओचे काम मार्गी लावणे फायद्याचे ठरते.
हे पण वाचा: आरसी बुक हरवल्यास घाबरू नका! मोबाईलवरून डुप्लिकेट आरसी काढण्याची संपूर्ण प्रक्रिया
निष्कर्ष
तुमच्या गाडीचे कर्ज पूर्ण करणे ही एक मोठी उपलब्धी आहे. पण आरसी वरून बँकेचे नाव कमी केल्याशिवाय ही प्रक्रिया पूर्ण होत नाही. वर दिलेल्या माहितीचा वापर करून तुम्ही कोणत्याही एजंटला जास्तीचे पैसे न देता स्वतः अत्यंत सोप्या पद्धतीने हे काम करू शकता. सर्व कागदपत्रे नीट तपासा, परिवहन सेवेच्या वेबसाईटवर ऑनलाईन अर्ज करा आणि वेळेत आरटीओमध्ये कागदपत्रे जमा करा. थोड्याच दिवसांत कोणत्याही बँकेच्या नावाविना असलेली, तुमची स्वतःची मालकी हक्क सांगणारी नवीन आरसी तुमच्या हातात असेल.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (एफएक्यूज)
प्रश्न १. बँकेची एनओसी संपली (कालबाह्य झाली) तर काय करावे?
उत्तर: जर बँकेने दिलेल्या एनओसीला नव्वद दिवसांपेक्षा जास्त काळ लोटला असेल, तर तुम्हाला बँकेच्या शाखेत पुन्हा जावे लागेल. बँक तुमच्याकडून जुनी एनओसी जमा करून घेईल आणि काही नाममात्र शुल्क आकारून तुम्हाला नवीन तारखेची एनओसी आणि फॉर्म ३५ पुन्हा देईल.
प्रश्न २. हायपोथेकेशन काढण्यासाठी आरटीओ कार्यालयात जाणे सक्तीचे आहे का?
उत्तर: होय. परिवहन वेबसाईटवर ऑनलाईन फी भरली तरीही, मूळ आरसी आणि बँकेचे मूळ कागदपत्रे (एनओसी आणि फॉर्म ३५) प्रत्यक्ष आरटीओ अधिकाऱ्याकडे जमा करणे अनिवार्य असते. काही राज्यांमध्ये आधार ई-केवायसी द्वारे पूर्णपणे संपर्करहित सेवा सुरू झाली आहे, पण बहुतांश ठिकाणी फाईल जमा करावीच लागते.
प्रश्न ३. नवीन आरसी घरपोच मिळायला किती दिवस लागतात?
उत्तर: आरटीओ कार्यालयात कागदपत्रे यशस्वीरित्या जमा केल्यानंतर आणि अधिकाऱ्याने ती मंजूर केल्यानंतर, नवीन स्मार्ट कार्ड आरसी छापली जाते. ही प्रक्रिया पूर्ण होऊन आरसी स्पीड पोस्टाने तुमच्या घरी पोहोचण्यासाठी साधारणतः पंधरा ते तीस दिवसांचा कालावधी लागतो.
प्रश्न ४. आरसी वरून बँकेचे नाव काढण्यासाठी एजंटची गरज असते का?
उत्तर: अजिबात नाही. ही प्रक्रिया अतिशय सोपी आणि पारदर्शक आहे. तुम्ही स्वतः ऑनलाईन फॉर्म भरून आणि योग्य कागदपत्रे जमा करून हे काम सहज करू शकता. एजंट या कामासाठी हजारो रुपये उकळतात, तर आरटीओची अधिकृत फी फक्त काहीशे रुपयेच असते.
प्रश्न ५. दुचाकीचे हायपोथेकेशन काढण्याची प्रक्रिया वेगळी असते का?
उत्तर: नाही. कार, दुचाकी (बाईक/स्कूटर) किंवा कोणत्याही व्यावसायिक वाहनाचे हायपोथेकेशन काढण्याची नियम आणि प्रक्रिया संपूर्ण भारतात अगदी सारखीच आहे. फक्त वाहनाच्या प्रकारानुसार आरटीओची फी थोडीफार कमी-जास्त होऊ शकते.
