RTO New Rule: तुमच्या गाडीला HSRP लावली का? आताच अप्लाय करा नाहीतर मोठा दंड!

वाहन चालकांसाठी महत्वाची बातमी! तुमची गाडी जुनी आहे का? मग ही माहिती तुमच्यासाठीच आहे. HSRP नंबर प्लेट नसल्यास आता मोठा दंड भरावा लागू शकतो.

जर तुमच्याकडे 1 एप्रिल 2019 पूर्वीची गाडी (Car) किंवा बाईक (Bike) असेल, तर आरटीओ (RTO) आणि सरकारकडून आलेल्या नियमांकडे दुर्लक्ष करू नका. जुन्या गाड्यांवरील साध्या नंबर प्लेटच्या जागी High Security Registration Plate (HSRP) लावणे आता अनिवार्य झाले आहे.

रस्त्यावर ट्रॅफिक पोलीस किंवा RTO च्या कारवाईमध्ये विनाकारण दंड भरण्यापेक्षा, आजच याबद्दलची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या. या आर्टिकलमध्ये आपण HSRP म्हणजे काय, ते का गरजेचे आहे आणि कोणत्याही एजंटशिवाय स्वतः ऑनलाइन अप्लाय कसे करायचे, हे अतिशय सोप्या भाषेत पाहणार आहोत.

नेमकं HSRP म्हणजे काय? (What is HSRP?)

HSRP म्हणजे High Security Registration Plate. ही ॲल्युमिनियमपासून बनलेली एक विशेष नंबर प्लेट आहे. केंद्र सरकारने वाहन चोरी रोखण्यासाठी आणि गाड्यांची सुरक्षा वाढवण्यासाठी हे तंत्रज्ञान आणले आहे.

या प्लेटची काही खास वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• क्रोमियम होलोग्राम (Chromium Hologram): प्लेटच्या डाव्या बाजूला निळ्या रंगात अशोक चक्राचा ‘हॉट स्टॅम्प’ केलेला होलोग्राम असतो, जो बनावट बनवता येत नाही.
• लेझर कोड (Laser Code): प्रत्येक प्लेटवर एक युनिक 10 अंकी लेझर कोड असतो, जो तुमच्या गाडीच्या इंजिन आणि चेसिस नंबरशी लिंक असतो.
• IND मार्क: निळ्या रंगात ‘IND’ असे लिहिलेले असते.
• स्नॅप लॉक (Snap Lock): ही प्लेट गाडीला अशा विशेष स्क्रूने लावली जाते की ती पुन्हा उघडता येत नाही. ती काढण्यासाठी तोडावीच लागते, ज्यामुळे चोरी करणे कठीण होते.

हे पण वाचा: 15 वर्षे जुन्या गाड्यांचे काय होणार? RTO चा नवीन नियम!

HSRP का गरजेचे आहे? (Why is HSRP Mandatory?)

तुम्ही विचार करत असाल की “माझी जुनी नंबर प्लेट चांगली तर आहे, मग हा नवीन खर्च कशाला?” तर त्याचे महत्त्वाचे फायदे पहा:

1. गाडी चोरीला आळा: चोरटे सहसा गाडी चोरल्यावर पहिली गोष्ट नंबर प्लेट बदलतात. HSRP चे ‘स्नॅप लॉक’ तोडणे कठीण असते आणि प्रत्येक प्लेटचा युनिक कोड असल्याने गाडी ट्रॅक करणे सोपे जाते.
2. डुप्लिकेट प्लेट्स बंद: अनेक लोक फॅन्सी नंबर प्लेट वापरतात किंवा नंबरशी छेडछाड करतात. HSRP मुळे हे सर्व बंद होईल आणि देशभरात एकसारख्या स्टँडर्ड नंबर प्लेट्स दिसतील.
3. कायदेशीर बंधन आणि दंड: सरकारने हे बंधनकारक केले आहे. आता अनेक ठिकाणी कॅमेरे (CCTV) HSRP रीड करण्यासाठी सेट केले आहेत. त्यामुळे नियमांचे पालन न केल्यास तुम्हाला ई-चलान (E-Challan) येऊ शकते.

कोणाला HSRP बसवणे गरजेचे आहे? (Who Needs to Apply?)

येथे थोडा गोंधळ होऊ शकतो, त्यामुळे नीट लक्ष द्या:

• 1 एप्रिल 2019 नंतरच्या गाड्या: जर तुमची गाडी या तारखेनंतर खरेदी केली असेल, तर शोरूममधूनच तिला HSRP बसवून मिळाली असेल. तुम्हाला नवीन प्लेटची गरज नाही.
• 1 एप्रिल 2019 पूर्वीच्या गाड्या (Old Vehicles): जर तुमची गाडी जुनी असेल आणि त्यावर साधी (जुनी) नंबर प्लेट असेल, तर तुम्हाला HSRP बसवणे अनिवार्य आहे.

HSRP साठी लागणारी कागदपत्रे (Required Documents)

ऑनलाइन अप्लाय करण्यापूर्वी खालील माहिती जवळ ठेवा (कागदपत्रे अपलोड करायची गरज नसते, फक्त माहिती भरावी लागते):

• RC Book (RC कार्ड): यात गाडीचा इंजिन नंबर आणि चेसिस नंबर असतो.
• Engine Number & Chassis Number: (फक्त शेवटचे 5 आकडे लागतात).
• गाडीच्या मालकाचे नाव आणि मोबाइल नंबर.

ऑनलाइन अप्लाय कसे करावे? (Step-by-Step Online Application Process)

भावांनो, एजंटकडे जाऊन जास्तीचे पैसे देण्याची काहीच गरज नाही. तुम्ही स्वतः मोबाइल किंवा लॅपटॉपवरून 5-10 मिनिटांत हे काम करू शकता.

बुकिंग प्रक्रिया (Process):

Step 1: अधिकृत वेबसाइटवर जा:

• सर्वप्रथम SIAM (siam.in) या वेबसाइटवर जा. तेथून तुम्हाला तुमच्या गाडीच्या कंपनीनुसार (उदा. Hero, Honda, Tata) योग्य वेबसाइटवर (उदा. BookMyHSRP किंवा MHHSRP) पाठवले जाईल.

Step 2: माहिती भरा:

• वेबसाइटवर ‘High Security Registration Plate with Colour Sticker’ हा पर्याय निवडा.
• तुमचे राज्य (State) निवडा -> Maharashtra.
• गाडीचा रजिस्ट्रेशन नंबर (उदा. MH 12 AB 1234), चेसिस नंबर आणि इंजिन नंबर (शेवटचे 5 आकडे) टाका.
• कॅप्चा कोड टाकून ‘Click Here’ वर क्लिक करा.

Step 3: लोकेशन आणि स्लॉट बुकिंग

• आता तुम्हाला दोन पर्याय मिळतील:
  • Home Delivery: पुणे, मुंबई सारख्या मोठ्या शहरांमध्ये HSRP थेट तुमच्या घरी कुरिअरने येते (यासाठी थोडे अतिरिक्त शुल्क लागते).
  • Dealer Appointment: तुमच्या जवळचे शोरूम किंवा HSRP सेंटर निवडा.
• तुमच्या सोयीनुसार तारीख आणि वेळ (Date and Time Slot) निवडा.

Step 4: पेमेंट करा (Payment)

• ऑनलाइन पेमेंट (UPI, Google Pay, Card) करा.
• पेमेंट झाल्यावर पावती (Receipt) डाउनलोड करा. ही पावती खूप महत्वाची आहे, ती फोनमध्ये सेव्ह ठेवा किंवा प्रिंट काढा.

Step 5: फिटमेंट (Fitment)

• निवडलेल्या तारखेला गाडी आणि पावती घेऊन सेंटरवर जा.
• तिथे ऑपरेटर जुनी प्लेट काढून नवीन HSRP आणि स्टिकर लावून देईल.

हे पण वाचा: BH Series Number Plate: महाराष्ट्रात कुणाला मिळू शकते? नियम, फायदे आणि अर्ज प्रक्रिया

HSRP ची किंमत किती आहे? (HSRP Fees/Price)

किंमत गाडीचा प्रकार आणि ब्रँडनुसार थोडी कमी-जास्त होऊ शकते, पण साधारणतः खालीलप्रमाणे खर्च येतो:

• टू-व्हीलर (2-Wheelers): ₹400 ते ₹500 च्या दरम्यान.
• फोर-व्हीलर (4-Wheelers): ₹700 ते ₹900 च्या दरम्यान.
• होम डिलिव्हरी चार्ज: ₹125 ते ₹250 (लोकेशननुसार).

कलर कोडेड स्टिकर्स म्हणजे काय? (Colour Coded Stickers)

HSRP सोबतच गाडीच्या काचेवर लावण्यासाठी एक तिसरा परवाना (Third Registration Plate) म्हणजेच ‘कलर कोडेड स्टिकर’ मिळते:

• हलका निळा (Light Blue): पेट्रोल आणि सीएनजी (Petrol/CNG) गाड्यांसाठी.
• नारंगी (Orange): डिझेल (Diesel) गाड्यांसाठी.
• करडा (Grey): इतर गाड्यांसाठी.
• (टीप: इलेक्ट्रिक गाड्यांसाठी HSRP प्लेटवर हिरव्या रंगाची पट्टी असते.)

महत्वाची टीप: तुम्हाला या अडचणी येऊ शकतात! (Important Practical Tips)

ऑनलाइन बुकिंग करताना काही कॉमन अडचणी येतात, त्यावर काय करायचे ते खाली दिले आहे:

1. “Vehicle Details Not Found” एरर: अनेकदा खूप जुन्या गाड्यांचा डेटा ‘वाहन’ (Vahan) पोर्टलवर अपडेट नसतो. जर बुकिंग करताना असा एरर आला, तर घाबरू नका. तुम्हाला एकदा तुमच्या स्थानिक RTO मध्ये जाऊन आरसी बुक (RC Book) दाखवून डेटा अपडेट करावा लागेल. त्यानंतरच तुमचे ऑनलाइन बुकिंग होईल.
2. फक्त स्टिकर किंवा डॅमेज प्लेट (Replacement Booking): जर तुमची HSRP प्लेट अपघातात तुटली असेल किंवा फक्त काचेवरचे स्टिकर खराब झाले असेल, तर पूर्ण नवीन सेट घेण्याची गरज नाही. वेबसाइटवर ‘Replacement Booking’ किंवा ‘Only Sticker’ चा पर्याय निवडून तुम्ही कमी खर्चात फक्त खराब झालेली गोष्ट बदलू शकता.
3. अपॉइंटमेंट चुकली तर? (Rescheduling): जर तुम्हाला दिलेल्या तारखेला जाणे शक्य नसेल, तर वेबसाइटवर जाऊन तुम्ही तारीख बदलू शकता (Reschedule Appointment). यासाठी पुन्हा पैसे भरावे लागत नाहीत.

निष्कर्ष (Conclusion)

मित्रांनो, HSRP बसवणे आता केवळ सुरक्षेसाठीच नाही तर कायद्यानेही महत्त्वाचे झाले आहे. ट्रॅफिक नियमांचे पालन करणे हे एक जबाबदार नागरिक म्हणून आपले कर्तव्य आहे. शिवाय, RTO ची कारवाई झाल्यास दंडाची रक्कम (जी साधारण ₹500 ते ₹2000 पर्यंत असू शकते) भरण्यापेक्षा HSRP बसवून घेणे कधीही स्वस्त पडते.

त्यामुळे उशीर करू नका. आजच ऑनलाइन जा आणि आपली अपॉइंटमेंट बुक करा. ही माहिती तुमच्या मित्र-मैत्रिणींना आणि फॅमिली ग्रुपवर नक्की शेअर करा, जेणेकरून कोणाचेही नुकसान होणार नाही! 

हे पण वाचा: Ceramic Coating vs PPF: गाडीची शाइन टिकवण्यासाठी काय बेस्ट आहे?

सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न 1. महाराष्ट्रात जुन्या गाड्यांसाठी HSRP अनिवार्य आहे का?
उत्तर: होय, 1 एप्रिल 2019 पूर्वीच्या सर्व जुन्या गाड्यांसाठी HSRP बसवणे कायद्याने बंधनकारक आहे.

प्रश्न 2. HSRP घरपोच (Home Delivery) मिळू शकते का?
उत्तर: होय, BookMyHSRP सारख्या वेबसाइट्सवर निवडक शहरांमध्ये (उदा. मुंबई, पुणे, नागपूर) होम डिलिव्हरीचा पर्याय उपलब्ध आहे.

प्रश्न 3. HSRP नसेल तर किती दंड भरावा लागेल?
उत्तर: मोटर वाहन कायद्यानुसार, HSRP नसल्यास तुम्हाला पहिल्या वेळी ₹500 ते ₹1000 आणि त्यानंतरच्या गुन्ह्यासाठी ₹2000 पर्यंत दंड होऊ शकतो.

प्रश्न 4. माझ्या HSRP अर्जाचे स्टेटस कसे तपासावे?
उत्तर: ज्या वेबसाइटवरून तुम्ही बुकिंग केले आहे (उदा. BookMyHSRP किंवा MHHSRP), तिथे ‘Track Your Order’ या ऑप्शनवर जाऊन तुमचा ऑर्डर नंबर आणि गाडीचा नंबर टाकून स्टेटस पाहू शकता.