स्वतःची कार असावी हे प्रत्येकाचं स्वप्न असतं. पण नवीन कारच्या वाढत्या किमती आणि बजेटचा विचार करता, अनेकजण Second Hand Car (जुनी कार) घेण्याचा पर्याय निवडतात. हा निर्णय आर्थिकदृष्ट्या खूप शहाणपणाचा ठरू शकतो, पण फक्त तेव्हाच जेव्हा तुम्ही योग्य कार निवडाल.
बाजारात अनेकदा चमकणारी कार दाखवून ग्राहकांची फसवणूक केली जाते. बाहेरून चकचकीत दिसणारी कार आतून खराब असू शकते. एका चुकीच्या निर्णयामुळे तुमचे लाखो रुपये वाया जाऊ शकतात आणि कार गॅरेजमध्येच जास्त वेळ घालवू शकते.
पण चिंता करू नका! एक ऑटोमोबाईल जर्नालिस्ट म्हणून आज मी तुम्हाला अशा महत्त्वाच्या गोष्टी सांगणार आहे, ज्या जुनी कार घेताना तुम्ही तपासल्याच पाहिजेत. या चेकलिस्टमुळे तुम्ही एक उत्तम डील मिळवू शकाल आणि भविष्यातील मनस्ताप टाळाल.
जुनी कार घेताना तपासायची १०-पॉइंट चेकलिस्ट (10-Point Checklist)
१. कागदपत्रे आणि कायदेशीर बाबी (Documents & Legal Check)
कोणतीही कार पाहताना सर्वात आधी तिचे Documents क्लिअर आहेत का हे पाहा. आरसी बुक (RC Book) ओरिजिनल आहे की डुप्लिकेट हे तपासा. आरसीवर गाडीच्या मालकाचे नाव आणि चेसी नंबर (Chassis Number) मॅच होतोय का हे पडताळून पाहा.
दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे इन्शुरन्स (Insurance). गाडीचा इन्शुरन्स व्हॅलिड आहे का आणि त्यावर किती क्लेम घेतले आहेत (NCB – No Claim Bonus) हे तपासा. यावरून गाडीचा ॲक्सिडेंट झाला होता का, याचा अंदाज येतो.
तसेच, आरसीवर ‘Hypothecation’ आहे का हे नक्की पाहा. जर गाडी लोनवर घेतली असेल, तर आरसीवर बँकेचे नाव असते. गाडी विकत घेताना बँकेचे NOC (No Objection Certificate) असणे अत्यंत गरजेचे आहे. याशिवाय गाडीची PUC आणि टॅक्स पावती अपडेटेड असल्याची खात्री करा.
२. कारचा बाह्य भाग आणि ॲक्सिडेंट हिस्ट्री (Exterior & Accident History)
कार बाहेरून कितीही स्वच्छ दिसत असली तरी बारकाईने पाहणे गरजेचे आहे. कार उजेडात उभी करून तिच्या पेंटकडे लक्ष द्या. जर एखाद्या दरवाजाचा किंवा बंपरचा रंग बाकीच्या बॉडीपेक्षा थोडा वेगळा (Shade difference) वाटत असेल, तर तो भाग पुन्हा पेंट केलेला असू शकतो.
गाडीच्या दोन पॅनेल्समधील गॅप (Panel Gaps) तपासा. जर बॉनेट किंवा फेंडरमधील गॅप एकसारखा नसेल, तर गाडीचा मोठा अपघात झाला असण्याची शक्यता असते.
येथे एक Pro Trick वापरा – ‘मॅग्नेट टेस्ट’. गाडीच्या पत्र्यावर एक छोटा चुंबक लावून पाहा. जर चुंबक चिटकला नाही, तर समजून जा की तिथे डेंट काढून ‘पुट्टी’ (Putty) भरली आहे. रस्टिंग (गंज) साठी चाकांजवळील कमानी आणि दारांच्या कडा तपासा.
हे पण वाचा: Electric vs Petrol Scooter: नक्की कोणती घ्यावी? वाचा सविस्तर हिशोब.
३. इंजिनची स्थिती (Engine Health)
इंजिन हे कारचे हृदय आहे. गाडी चालू करण्याआधी Bonnet उघडा आणि इंजिन कंपार्टमेंटमध्ये कुठे ऑईल गळती (Oil Leakage) आहे का ते पाहा. सर्व पाईप्स आणि बेल्ट्स तपासा.
गाडी चालू करा आणि इंजिनचा आवाज ऐका. जर विचित्र खडखड आवाज येत असेल, तर इंजिनमध्ये काम असू शकते. एक्झॉस्ट (Exhaust/Silencer) मधून निघणारा धूर खूप काही सांगतो.
जर निळा धूर (Blue Smoke) येत असेल तर इंजिन ऑईल जाळत आहे (इंजिन संपलेलं असू शकतं). काळा धूर (Black Smoke) असेल तर फ्युएल मिक्सचरमध्ये गडबड आहे. पांढरा धूर (White Smoke) असेल तर कुलंट लिक होत असू शकते. निरोगी इंजिनमधून शक्यतो रंगहीन धूर येतो.
४. ओडोमीटर टॅम्परिंग (Odometer Tampering Check)
आजकाल मीटर मागे घेणे (Reverse करणे) हा बाजारातला सर्वात मोठा स्कॅम आहे. ५०,००० किमी चाललेली गाडी १,००,००० किमी चालल्यासारखी दिसू शकते, पण मीटरवर कमी आकडा दाखवला जातो.
हे ओळखण्यासाठी गाडीचे इंटिरिअर तपासा. जर गाडी फक्त ३०-४० हजार किमी चालली असेल, तर Steering Wheel, Gear Knob आणि Pedals (Break/Clutch/Accelerator) जास्त घासलेले नसावेत.
जर रबर पॅड्स पूर्ण झिजले असतील आणि ड्रायव्हर सीटचा कुशन दबला असेल, पण मीटर फक्त ४०,००० किमी दाखवत असेल, तर नक्कीच काहीतरी गडबड आहे. मीटरवर डोळे झाकून विश्वास ठेवू नका.
५. टायर्स आणि व्हील्स (Tires & Wheels)
टायर्स बदलणे हा एक मोठा खर्च असतो, त्यामुळे त्यांची कंडिशन पाहणे गरजेचे आहे. टायरवर अजूनही Tread Depth (खोलगट रेषा) शिल्लक आहे का ते पाहा. यासाठी तुम्ही १ रुपयाचे नाणे टायरच्या खाचेत घालून पाहू शकता.
टायरच्या बाजूला एक ४ अंकी नंबर असतो (उदा. 1221). याचा अर्थ २०२१ च्या १२ व्या आठवड्यात हा टायर बनला आहे. जर टायर ५ वर्षांपेक्षा जुना असेल, तरीही तो बदलावा लागू शकतो, भले तो दिसायला चांगला असो.
तसेच, स्टेपनी (Spare Wheel) ची अवस्थाही तपासा. जर चारही टायर्स असमान झिजले असतील (Uneven Wear), तर गाडीच्या Wheel Alignment किंवा सस्पेन्शनमध्ये प्रॉब्लेम असू शकतो.
हे पण वाचा: Best Mileage Bikes in 2026: पेट्रोलचे भाव वाढलेत? चिंता नको, या Top 5 बाईक्स वाचवतील तुमचे पैसे!
६. सस्पेन्शन आणि स्टिअरिंग (Suspension & Steering)
गाडी टेस्ट ड्राईव्हला घेताना सरळ रस्त्याऐवजी खडबडीत रस्त्यावर चालवून पाहा. जर खड्ड्यातून जाताना गाडीतून ‘धड-धड’ किंवा ‘कट-कट’ आवाज येत असेल, तर Suspension चे काम निघाले आहे असे समजा.
चालवताना स्टिअरिंग सोडून पाहा (फक्त रिकाम्या रस्त्यावर). जर गाडी एका बाजूला खेचली जात असेल, तर अलाइनमेंट बिघडली आहे. हाय स्पीडवर स्टिअरिंग व्हायब्रेट (Vibrate) होत असेल, तर बॅलन्सिंग किंवा सस्पेन्शन बुश खराब असू शकतात. हे काम महागडे असू शकते.
७. इंटिरिअर आणि इलेक्ट्रॉनिक्स (Interior & Electronics)
गाडीत बसल्यावर सर्व बटणे दाबून पाहा. AC (Air Conditioner) चालू करा आणि कुलिंग किती वेळात होते ते तपासा. आपल्या महाराष्ट्रातील उन्हाळ्यात एसी नसेल तर हाल होतात, आणि कंप्रेसर बदलणे खर्चिक असते.
चारही Power Windows वर-खाली करून पाहा. म्युझिक सिस्टीम, हॉर्न, वायपर आणि दिवे चालू करून तपासा. डॅशबोर्डवर इग्निशन चालू केल्यावर येणारे वॉर्निंग लाईट्स (Warning Lights) गाडी चालू केल्यावर निघून गेले पाहिजेत. जर ‘Check Engine’ किंवा ‘ABS’ लाईट चालूच राहत असेल, तर मोठा सेन्सर प्रॉब्लेम असू शकतो.
८. क्लच आणि गिअरबॉक्स (Clutch & Gearbox)
ट्रॅफिकमध्ये गाडी चालवताना Clutch किती जड (Hard) आहे हे समजते. जर क्लच खूप हार्ड असेल किंवा तो सोडताना गाडीला झटका बसत असेल, तर क्लच प्लेट बदलावी लागेल. हा खर्च ५-१० हजारांच्या घरात जाऊ शकतो.
गिअर्स बदलताना ते सहज (Smoothly) पडले पाहिजेत. जर गिअर टाकताना आवाज येत असेल किंवा गिअर अडकत असेल, तर गिअरबॉक्स किंवा सिंक्रोनायझर रिंगमध्ये बिघाड असू शकतो. ऑटोमॅटिक गाडी असेल, तर गिअर बदलताना ‘जर्क’ (Jerk) बसतोय का हे तपासा.
हे पण वाचा: Sunroof Cars in India: Status Symbol की डोकेदुखी?
९. खालच्या भागाची तपासणी (Underbody Check)
शक्य असल्यास गाडी एखाद्या रॅम्पवर चढवून किंवा सर्व्हिस स्टेशनवर नेऊन खालून तपासा. समुद्रकिनाऱ्याजवळील शहरांमध्ये (उदा. मुंबई, कोकण) गाड्यांना खालून गंज (Rust) लागण्याची शक्यता जास्त असते.
चेसी (Chassis) आणि फ्लोअरला गंज लागला आहे का ते पाहा. तसेच, खालून कुठे ऑईल लिकेज आहे का किंवा सायलन्सरला कुठे होल पडले आहे का, हे पाहणे देखील गरजेचे आहे. ॲक्सिडेंटमध्ये खालचा मार अनेकदा लपवला जातो.
१०. सर्व्हिस हिस्ट्री (Service History) – सर्वात महत्त्वाचे!
ही सर्वात महत्त्वाची टीप आहे. गाडीच्या मालकाकडे Service History Records मागा. जर गाडी नेहमी अधिकृत सर्व्हिस सेंटरमध्ये (Authorized Service Center) सर्व्हिस झाली असेल, तर तुम्हाला गाडीची खरी स्थिती समजेल.
सर्व्हिस रेकॉर्डवरून गाडीचे खरे किलोमीटर समजतात (कारण सर्व्हिस सेंटरला किलोमीटरची नोंद असते). जर मालक सर्व्हिस रेकॉर्ड द्यायला टाळाटाळ करत असेल, तर त्या गाडीत नक्कीच काहीतरी लपवण्यासारखे असू शकते.
सावधान! या २ गोष्टींकडे दुर्लक्ष करू नका (Critical Warnings)
११. पुराच्या पाण्यात बुडालेली गाडी (Flood Damaged Car Check)
महाराष्ट्रात पावसाळ्यात अनेकदा पूरपरिस्थिती निर्माण होते. पाण्यात बुडालेल्या गाड्या रिपेअर करून बाजारात विकल्या जातात. अशा गाड्या ओळखण्यासाठी:
- वास येत असेल (Smell Check): गाडीत खबट किंवा ओसरट वास येत असल्यास सावध व्हा.
- सीट बेल्ट (Seat Belt): सीट बेल्ट पूर्ण बाहेर खेचून पाहा. जर त्याच्या शेवटच्या टोकाला माती किंवा पाण्याचे डाग असतील, तर गाडी पाण्यात बुडालेली असू शकते.
- डॅशबोर्डच्या खाली: डॅशबोर्डच्या खाली वाकून टॉर्चने पाहा. तिथे गंज (Rust) किंवा वाळलेली माती दिसल्यास ती गाडी घेऊ नका.
१२. पेंडिंग ई-चालान (Pending E-Challans)
गाडी फायनल करण्याआधी तिचे ट्रॅफिक चालान नक्की तपासा. अनेकदा जुन्या मालकाने सिग्नल तोडणे किंवा ओव्हरस्पीडिंगचे हजारो रुपयांचे दंड भरलेले नसतात.
- हे तपासण्यासाठी ‘MahaTrafficapp’ किंवा सरकारच्या परिवहन वेबसाईटवर गाडीचा नंबर टाका.
- जर पेंडिंग चालान असतील, तर गाडी घेण्याआधी ते जुन्या मालकाला भरायला सांगा, अन्यथा ते तुम्हाला भरावे लागतील.
हे पण वाचा: Global NCAP vs Bharat NCAP 2026: भारतीय कार ग्राहकांसाठी काय महत्त्वाचे?
आणखी काही छोटे पण महत्त्वाचे चेकपॉइंट्स (Quick Checks)
या मोठ्या गोष्टींसोबतच काही साध्या गोष्टी तपासायला विसरू नका, ज्या नंतर डोकेदुखी ठरतात:
- बॅटरी कंडिशन (Battery Health): बॅटरीवर तिची मॅन्युफॅक्चरिंग तारीख असते. ती तपासा. जर बॅटरी ३ वर्षांपेक्षा जुनी असेल, तर ती लवकरच बदलावी लागू शकते (खर्च ३-५ हजार). बॅटरीच्या टर्मिनल्सवर पांढरी पावडर (Acid leakage) आहे का ते पाहा.
- दोन्ही चाव्या (Spare Key): गाडीच्या मालकाकडे दोन्ही ओरिजिनल चाव्या आहेत का? आजकालच्या रिमोट/सेन्सर की (Immobilizer Key) डुप्लिकेट करायला ५ ते १० हजार रुपये खर्च येतो. जर एकच चावी असेल, तर सुरक्षेच्या दृष्टीने ते धोकादायक आहे.
- टूल किट (Tool Kit): गाडीच्या डिकीमध्ये जॅक, पाना (Spanner) आणि त्रिकोण (Safety Triangle) आहे का ते तपासा. इमर्जन्सीमध्ये याची गरज पडते.
बोनस टीप (Pro Tip)
तुम्हाला गाड्यांमधलं जास्त समजत नसेल, तर डील फायनल करण्याआधी तुमच्या ओळखीच्या विश्वासातील मॅकॅनिकला (Mechanic) सोबत घेऊन जा. त्याला ५००-१००० रुपये फी द्या, पण त्याचे मत घ्या.
तुमच्या लाखो रुपयांच्या गुंतवणुकीसाठी हे ५०० रुपये खूप मोलाचे ठरतील. मॅकॅनिक गाडीचा आवाज आणि परफॉर्मन्स पाहून ती घेण्यालायक आहे की नाही, हे एका मिनिटात सांगू शकतो.
निष्कर्ष (Conclusion)
जुनी कार घेणे हा एक चांगला निर्णय आहे, पण घाईघाईत व्यवहार करू नका. वर दिलेल्या चेकलिस्टचा वापर करा आणि दोन-तीन गाड्या पाहून मगच निर्णय घ्या. “स्वस्त मिळतेय म्हणून घेतली” अशी चूक करू नका.
थोडा वेळ द्या, कागदपत्रे तपासा, टेस्ट ड्राईव्ह घ्या आणि पूर्ण खात्री पटल्यावरच पैसे मोजा. एक चांगली सेकंड हँड कार तुम्हाला नवीन कारसारखाच आनंद आणि सुख देऊ शकते.
तुमच्या कार खरेदीसाठी खूप खूप शुभेच्छा!
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्र १: पहिली कार म्हणून कोणती सेकंड हँड कार बेस्ट आहे?
उत्तर: जर तुम्ही नवीन शिकत असाल, तर मारुती सुझुकी (Maruti Suzuki) किंवा ह्युंदाई (Hyundai) च्या गाड्या उत्तम आहेत. त्यांचे मेंटेनन्स कमी असते आणि रीसेल व्हॅल्यू चांगली मिळते. (उदा. Swift, i10, WagonR).
प्र २: किती जुनी कार घेणे योग्य आहे?
उत्तर: साधारणपणे ३ ते ५ वर्षे जुनी आणि ५०,००० किमी पेक्षा कमी चाललेली कार घेणे सर्वात फायदेशीर ठरते. अशा गाड्यांचे इंजिन चांगले असते आणि किंमतही नवीनच्या तुलनेत ४०-५०% कमी झालेली असते.
प्र ३: गाडीची योग्य किंमत (Valuation) कशी ओळखावी?
उत्तर: Orange Book Value किंवा CarDekho/CarWale सारख्या वेबसाईटवर गाडीचे मॉडेल आणि वर्ष टाकून तुम्ही अंदाजित किंमत पाहू शकता. तसेच बाजारात त्याच मॉडेलच्या इतर गाड्यांचे दर तपासा.
