सावधान! सेकंड हँड गाडी घेताय? फक्त १० मिनिटांत असं ओळखा ‘ओडोमीटर रिव्हर्स’चा मोठा घोटाळा!

नमस्कार मित्रांनो! आजकाल आपल्याकडे ‘Used Car’ म्हणजेच सेकंड हॅण्ड गाड्यांचे मार्केट खूप जोरात चालले आहे. नवीन गाडीच्या किमती गगनाला भिडल्यामुळे अनेक जण चांगल्या कंडिशनमधील जुनी गाडी घेण्याला पसंती देतात. पण मित्रांनो, याच मार्केटमध्ये एक मोठा ‘घोटाळा’ सध्या सुसाट सुटला आहे, तो म्हणजे Odometer Tampering.

म्हजेच सोप्या भाषेत सांगायचे तर, गाडी १ लाख किलोमीटर चाललेली असताना सुद्धा तिचे मीटर फिरवून ते फक्त ३०-४० हजारांवर आणले जाते. यामुळे ग्राहकाला वाटते की गाडी कमी चालली आहे आणि तो जास्त पैसे मोजायला तयार होतो. एका तज्ज्ञ ऑटोमोबाईल ब्लॉगर म्हणून आज मी तुम्हाला अशा काही जबरदस्त टिप्स देणार आहे, ज्यामुळे तुम्ही ओडोमीटरचा हा फ्रॉड चुटकीसरशी पकडू शकाल.

१. ओडोमीटर टॅम्परिंग म्हणजे नक्की काय आणि हे का केले जाते? (Odometer Fraud)

ओडोमीटर म्हणजे तुमच्या गाडीच्या डॅशबोर्डवर दिसणारे ते मीटर, जे गाडीने आतापर्यंत किती प्रवास केला आहे हे दर्शवते. पूर्वीच्या काळी अनलॉग मीटर्स असायचे, ज्यात स्क्रू ड्रायव्हरने आकडे मागे फिरवले जात. आता डिजिटल मीटर्सचा काळ आहे, पण फसवणूक थांबलेली नाही. उलट आता लॅपटॉप आणि सॉफ्टवेअरचा वापर करून डिजिटल रीडिंग सहज बदलता येते.

हे लोक का करतात? तर फक्त गाडीची किंमत वाढवण्यासाठी. समजा एखादी गाडी १.५ लाख किलोमीटर चालली असेल, तर तिचे इंजिन आणि पार्ट्स थकलेले असतात. पण तेच रीडिंग जर ५० हजार दाखवले, तर गाडीची किंमत १-२ लाखांनी वाढू शकते. यालाच ‘Odometer Fraud’ म्हणतात.

२. सर्व्हिस रेकॉर्ड: गाडीची ‘कुंडली’ तपासा (Car Service History)

कोणतीही ‘Second Hand Gadi’ घेण्यापूर्वी तिची सर्व्हिस हिस्ट्री तपासणे हे तुमचे पहिले कर्तव्य आहे. हीच ती जागा आहे जिथे खोटेपणा पकडला जाण्याची शक्यता ९०% असते.

• तारीख आणि किलोमीटरचे गणित: गाडीच्या सर्व्हिस बुकमध्ये प्रत्येक सर्व्हिसच्या वेळी किती किलोमीटर झाले होते, याची नोंद असते. जर गाडी २०२१ मध्ये ६०,००० किमीवर सर्व्हिस झाली होती आणि आज २०२४ मध्ये ती फक्त ६५,००० किमी दाखवत असेल, तर सावध व्हा. ३ वर्षात गाडी फक्त ५,००० किमी चालणे खूपच दुर्मिळ आहे.
• अधिकृत सर्व्हिस सेंटरचे बिल: नेहमी ‘Authorized Service Center’ चीच बिले तपासा. आजकाल अनेक लोक बाहेरून बनावट बिले बनवून घेतात. तुम्ही स्वतः त्या कार कंपनीच्या शोरूममध्ये जाऊन गाडीचा नंबर देऊन रेकॉर्ड चेक करू शकता. जर मालक रेकॉर्ड देण्यास टाळाटाळ करत असेल, तर समजून जा की काहीतरी लपवलेलं आहे.

३. टॅक्सी ते खाजगी गाडी (Commercial to Private Conversion)

हा सध्याचा सर्वात मोठा घोटाळा आहे. अनेकदा टॅक्सी (Yellow Plate) म्हणून वापरलेली गाडी ३-४ वर्षात २ लाख किमी धावते. मग हे लोक काय करतात? त्या गाडीचे रजिस्ट्रेशन ‘व्हाईट प्लेट’ मध्ये बदलतात आणि मीटर रिव्हर्स करून ती खाजगी गाडी म्हणून विकतात.

• कागदपत्रे तपासा: RC बुकवर ‘Tax’ किंवा ‘Registration’ ची तारीख तपासा. जर गाडी आधी कमर्शिअल होती, तर तिथे काही खुणा असू शकतात.
• वापर: टॅक्सी म्हणून वापरलेल्या गाड्यांच्या सीट बेल्टचे लॉक ढिले झालेले असतात किंवा मागील सीटचा वापर जास्त झालेला असतो.

हे पण वाचा: जुनी Swift की नवी कोरी Alto? 5 लाखांत कार घेणाऱ्यांसाठी ‘खरा’ सल्ला!

४. विमा इतिहास (Insurance History): एक छुपा पुरावा

मित्रांनो, गाडीचे मीटर फिरवले जाऊ शकते, पण विम्याचा रेकॉर्ड बदलणे कठीण असते.

• NCB (No Claim Bonus): विम्याच्या पॉलिसीवर मागील वर्षीचा ओडोमीटर रीडिंग अनेकदा नोंदवलेला असतो. तुम्ही विम्याच्या कंपनीला फोन करून किंवा त्यांच्या वेबसाईटवर जाऊन गाडीचा नंबर टाकला, तर तुम्हाला मागील क्लेमची माहिती मिळेल. जर एखाद्या अपघाताच्या क्लेम वेळी गाडी ७०,००० किमी चालली होती आणि आज मीटर ४०,००० दाखवत असेल, तर याचा अर्थ सरळ सरळ फसवणूक आहे.
• विमा नूतनीकरण (Renewal): विमा नूतनीकरण करताना अनेकदा किलोमीटर विचारले जातात. जुन्या पॉलिसीच्या कॉपीमध्ये ही माहिती शोधण्याचा प्रयत्न करा.

५. आरटीओ (RTO) आणि ‘परिवहन’ ॲपचा वापर

आजकाल भारत सरकारच्या ‘mParivahan’ किंवा ‘CarInfo’ सारख्या ॲप्समुळे माहिती मिळवणे सोपे झाले आहे.

• मालकांचा क्रमांक (Owner Serial): जर गाडी वारंवार मालक बदलत असेल (उदा. ३ रा किंवा ४ था मालक), तर मीटर रिव्हर्स असण्याची शक्यता जास्त असते. प्रत्येक नवीन मालक गाडी विकताना ती ‘कमी चालली आहे’ असे दाखवण्याचा प्रयत्न करतो.
• ब्लॅकलिस्ट किंवा मेमो: गाडीवर काही मोठे दंड किंवा ब्लॅकलिस्टिंगचे रेकॉर्ड्स आहेत का, हे सुद्धा तपासा.

६. इंटीरियरची झीज: गाडीचे अंतरंग खरे सांगतील (Interior Wear & Tear)

गाडीचे मीटर बदलता येते, पण गाडीचा ‘वापर’ लपवता येत नाही. इंजिन किती धावले आहे हे गाडीच्या आतल्या भागावरून स्पष्ट समजते.

• स्टीअरिंग व्हील आणि गिअर नॉब: जर ओडोमीटरवर रीडिंग फक्त ३०,००० किमी असेल, तर स्टीअरिंग व्हील एकदम नवीन दिसायला हवे. जर स्टीअरिंगची पकड गुळगुळीत झाली असेल किंवा त्याचे लेदर फाटले असेल, तर समजून जा की गाडी किमान ८०,००० ते १ लाख किमी धावली आहे.
• पेडल्सची स्थिती (ABC – Accelerator, Brake, Clutch): ड्रायव्हरचे पाय सतत पेडल्सवर असतात. जर रबर घासले गेले असेल आणि मेटल दिसत असेल, तर ते मीटर रिव्हर्स असल्याचे लक्षण आहे.
• ड्रायव्हर सीट आणि बटणे: खिडकीच्या काचा वर-खाली करण्याची बटणे (Power Window Switches) आणि हेडलाईटचे नॉब जर घासलेले असतील, तर गाडीचा वापर भरपूर झालेला असतो.

७. टायरची स्थिती आणि ब्रेक डिस्क (Tyre & Brake Check)

• मॅन्युफॅक्चरिंग डेट (DOT Code): टायरच्या बाजूला चार अंकी नंबर असतो (उदा. २२२३ म्हणजे २०२३ सालचा २२ वा आठवडा). जर गाडी ३०,००० किमी चालली आहे असे मीटर सांगत असेल, तर टायर कंपनी फिटिंगचेच असायला हवेत. जर टायर नवीन असतील, तर मालकाने ते का बदलले याचे योग्य उत्तर तपासा.
• ब्रेक डिस्क (Brake Discs): चाकाच्या आत असलेली लोखंडी डिस्क तपासा. जर त्यावर खोलवर रेषा (Grooves) असतील, तर गाडी किमान ५०,०००-६०,००० किमी पेक्षा जास्त चाललेली असते.

हे पण वाचा: Second Hand Car: जुनी गाडी घेताना ‘या’ गोष्टींकडे दुर्लक्ष कराल, तर पडेल महागात!

८. डॅशबोर्डवरील वॉर्निंग लाईट्स (Check Engine Lights)

मीटरशी छेडछाड करताना अनेकदा इंजिनमध्ये काही एरर्स येतात. हे लपवण्यासाठी चोरटे काय करतात? तर ते डॅशबोर्डमधील ‘Check Engine Light’ किंवा ‘ABS Light’ चे कनेक्शनच कापून टाकतात.

• कसे तपासावे?: जेव्हा तुम्ही गाडीचे इग्निशन ऑन करता (इंजिन सुरू करण्यापूर्वी), तेव्हा डॅशबोर्डवर सर्व लाईट्स लागल्या पाहिजेत आणि इंजिन सुरू झाल्यावर त्या बंद झाल्या पाहिजेत. जर इग्निशन ऑन केल्यावर चेक इंजिन लाईट लागतच नसेल, तर याचा अर्थ ती लाईट मुद्दाम बंद केली आहे.

९. मेकॅनिकल कंडिशन: इंजिन आणि क्लच (Clutch & Engine Feel)

• क्लचचे वजन: जर गाडी फक्त ४०,००० किमी चालली असेल, तर क्लच एकदम हलका (Soft) असायला हवा. जर क्लच खूप जड असेल, तर गाडी किमान ७०,०००-८०,००० किमी धावली आहे असे समजा.
• सस्पेन्शनचा आवाज: कमी चाललेल्या गाडीतून खड्डे आल्यावर आवाज येत नाही. जर गाडीतून जास्त आवाज येत असेल, तर गाडीचे आयुष्य जास्त संपलेले असू शकते.

१०. इंजिन बे आणि ऑईलची स्थिती (Engine Bay Condition)

• अतिस्वच्छ इंजिन: जर गाडी जुनी आहे पण इंजिन एकदम लख्ख आणि चमकणारे दिसत असेल, तर सावधान! अनेकदा ऑईल गळती किंवा इंजिनमधील दोष लपवण्यासाठी ते स्टीम वॉश करून लख्ख केले जाते.
• इंजिन ऑईल स्टिकर: इंजिनच्या बाजूला किंवा दरवाजाच्या कोपऱ्यात अनेकदा ऑईल बदलल्याचे स्टिकर लावलेले असते. त्यावर पुढील ऑईल कधी बदलायचे त्याचे किलोमीटर लिहिलेले असतात. हे स्टिकर तपासायला विवरू नका.

११. टेक्नॉलॉजीचा वापर: OBD स्कॅनर आणि ECU (Technological Check)

• ECU डेटा: मीटरमधील आकडे बदलणे सोपे असते, पण गाडीच्या मेंदूत म्हणजेच ‘Engine Control Unit’ (ECU) मध्ये खरी माहिती साठवलेली असते. एका प्रोफेशनल मेकॅनिकला सोबत न्या आणि OBD स्कॅनर लावून गाडीचे ‘Real Mileage’ तपासा.

हे पण वाचा: Electric vs Petrol Scooter: नक्की कोणती घ्यावी? वाचा सविस्तर हिशोब.

१२. कायदेशीर कारवाई: जर तुमची फसवणूक झाली तर? (Legal Action)

• पोलीस तक्रार (FIR): ओडोमीटर टॅम्परिंग हा फसवणुकीचा गुन्हा आहे (IPC Section 420).
• ग्राहक न्यायालय: डिलरकडून फसवणूक झाली असल्यास तुम्ही कंझ्युमर कोर्टात धाव घेऊ शकता.

१३. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न 1: डिजिटल ओडोमीटर खरोखर मागे फिरवता येते का?
उत्तर: हो, आजकाल लॅपटॉप आणि चायनीज सॉफ्टवेअर वापरून डिजिटल ओडोमीटरचे रीडिंग अगदी १० मिनिटांत बदलता येते. त्यामुळे फक्त मीटरवर अवलंबून राहू नका.

प्रश्न 2: १ लाख किमी पेक्षा जास्त चाललेली गाडी घ्यावी का?
उत्तर: जर गाडीचे इंजिन आणि सर्व्हिस रेकॉर्ड चांगले असेल, तर १ लाख किमी चाललेली गाडी सुद्धा चांगली असू शकते. पण तिची किंमत कमी असायला हवी आणि तुम्ही इंजिन तपासून घ्यायला हवे.

प्रश्न 3: मेकॅनिकला सोबत नेणे किती महत्त्वाचे आहे?
उत्तर: अत्यंत महत्त्वाचे! एक अनुभवी मेकॅनिक गाडीचा आवाज, क्लच आणि सस्पेन्शन बघून लगेच सांगू शकतो की गाडी खरोखर किती चालली असेल.

प्रश्न 4: ओडोमीटर टॅम्परिंग पकडण्यासाठी सर्वात सोपा मार्ग कोणता?
उत्तर: गाडीच्या सर्व्हिस हिस्ट्रीचे बिल आणि टायरची मॅन्युफॅक्चरिंग डेट तपासणे हा सर्वात सोपा आणि स्वस्त मार्ग आहे.

प्रश्न 5: जर मी ओडोमीटर फ्रॉड पकडला तर काय करावे?
उत्तर: त्वरित व्यवहार रद्द करा आणि अशा विक्रेत्याची माहिती पोलिसांना किंवा स्थानिक ग्राहक मंचाला द्या, जेणेकरून दुसऱ्या कोणाची फसवणूक होणार नाही.

१4. अंतिम सल्ला: गाडी घेताना कोणती काळजी घ्यावी? (Conclusion)

मित्रांनो, ‘Used Car Buying Tips’ मध्ये सर्वात महत्त्वाची टीप म्हणजे ‘तुमची नजर तल्लख ठेवा’. गाडी दिसायला कितीही छान असली तरी तिची सर्व कागदपत्रे आणि मेकॅनिकल स्थिती तपासल्याशिवाय व्यवहार पक्का करू नका.

• थोडक्यात चेकलिस्ट:
  • विमा आणि आरटीओ रेकॉर्ड्स तपासा.
  • अधिकृत सर्व्हिस सेंटरमधून हिस्ट्री काढा.
  • मेकॅनिककडून OBD स्कॅनिंग करून घ्या.
  • इग्निशन ऑन करून सर्व डॅशबोर्ड लाईट्स तपासा.
  • टॅक्सी ते व्हाईट प्लेट कनव्हर्जन झाले आहे का, हे पहा.

गाडी घेणे हे तुमच्या स्वप्नांच्या दिशेने टाकलेले पाऊल असते, ते फसवणुकीचे ठरू नये यासाठी ही खबरदारी नक्की घ्या! हा आर्टिकल आवडला असल्यास शेअर करा आणि फसवणुकीपासून वाचवा!

हॅप्पी आणि सेफ ड्रायव्हिंग!