उन्हाळ्याचा ऋतू सुरू झाला की जेवणात थंडगार आणि घट्ट आणि गोड दही प्रत्येकाला हवे असते. पण उन्हाळ्यात अनेकदा दही लवकर आंबट होते किंवा पाण्यासारखे पातळ बनते. तुम्हालाही हाच प्रश्न पडला आहे का की उन्हाळ्यात घट्ट आणि गोड दही कसे लावावे? काळजी करू नका, आज आम्ही तुम्हाला घरच्या घरी अगदी डेअरीसारखे परफेक्ट दही बनवण्याच्या 5 अत्यंत सोप्या आणि खात्रीशीर टिप्स सांगणार आहोत. या टिप्स वापरून तुमचे दही कधीच बिघडणार नाही.
1. नेहमी फुल क्रीम दुधाचा वापर करा
चांगले दही तयार करण्यासाठी दुधाचा दर्जा खूप महत्त्वाचा असतो. बाजारासारखे घट्ट दही हवे असेल तर नेहमी फुल क्रीम किंवा म्हशीच्या दुधाचा वापर करा. गाईच्या दुधात पाण्याचे प्रमाण जास्त असते, त्यामुळे दही पातळ होऊ शकते. दूध किमान 15 ते 20 मिनिटे मंद आचेवर चांगले उकळून घ्या. दूध उकळल्याने त्यातील अतिरिक्त पाणी वाफ होऊन उडून जाते. त्यानंतर गॅस बंद करा आणि दूध नैसर्गिकरित्या थंड होऊ द्या.
2. दुधाचे तापमान योग्य असावे
उन्हाळ्यात दूध जास्त गरम किंवा पूर्णपणे थंड नसावे. दूध कोमट असावे. तुमचे बोट दुधात बुडवल्यावर जर ते 10 सेकंद उष्णता सहज सहन करू शकले, तर ते तापमान दही लावण्यासाठी अगदी योग्य आहे असे समजावे. जास्त गरम दुधात विरजण टाकल्यास दही पाणी सोडते आणि लवकर आंबट होते. याउलट, जर दूध पूर्णपणे थंड असेल तर दही योग्य प्रकारे तयार होत नाही.
3. विरजणाचे प्रमाण आणि गुणवत्ता
उन्हाळ्यात तापमानामुळे दह्यातील जिवाणू वेगाने वाढतात आणि दही लवकर तयार होते. त्यामुळे विरजण खूप जास्त वापरू नका. 1 लिटर दुधासाठी फक्त 1 ते 2 लहान चमचे विरजण पुरेसे असते. तसेच, विरजण घेताना ते जास्त जुने नसावे. ताजे आणि गोड विरजण वापरल्याने तुमचे नवीन दही देखील नैसर्गिकरित्या गोड दही बनेल.
4. विरजण दुधात व्यवस्थित मिसळा
विरजण केवळ दुधात टाकून सोडू नका. ते दुधात पूर्णपणे विरघळले पाहिजे. यासाठी 2 वेगवेगळ्या भांड्यांचा वापर करून दूध वरून खाली ओतून फेसाळून घ्या. ही प्रक्रिया किमान 3 ते 4 वेळा करा. यामुळे दुधात हवा मिसळते आणि दह्यावर मस्त मलईची जाड साय जमा होते. यामुळे दह्याला मखमली पोत मिळतो आणि ते घट्ट लागते.
5. मातीच्या किंवा काचेच्या भांड्याचा वापर
दही लावण्यासाठी स्टील किंवा प्लास्टिकच्या भांड्याऐवजी पारंपारिक मातीचे किंवा काचेचे भांडे वापरा. मातीचे भांडे सच्छिद्र असते. ते दुधातील अतिरिक्त पाणी सहज शोषून घेते, ज्यामुळे तुम्हाला डेअरीसारखे दही मिळते. दही तयार करण्यासाठी ते भांडे अशा उबदार जागी ठेवा जिथे ते वारंवार हलणार नाही. उन्हाळ्यात दही अवघ्या 4 ते 5 तासांत तयार होते.
हे पण वाचा: कोथिंबीर आणि पुदिना 15 दिवस फ्रेश कसा ठेवायचा?
खास टीप: घरात विरजण उपलब्ध नसेल तर नवीन विरजण कसे बनवावे?
अनेकदा उन्हाळ्यात अचानक दही लावण्याची इच्छा होते, पण घरात जुने दही (विरजण) शिल्लक नसते. अशा वेळी बाजारातून दही आणण्याची अजिबात गरज नाही. एका वाटीत थोडे कोमट दूध घ्या. त्यात 2 ते 3 स्वच्छ धुतलेल्या देठासकट हिरव्या किंवा लाल मिरच्या (मिरचीचे देठ अजिबात काढू नका) पूर्णपणे बुडवून ठेवा. ही वाटी साधारण 10 ते 12 तास एका उबदार जागी झाकून ठेवा. मिरचीच्या देठात असलेले नैसर्गिक जिवाणू वेगाने वाढतात आणि दुधाचे घट्ट दह्यात रूपांतर करतात. या तयार झालेल्या ताज्या दह्याचा वापर तुम्ही तुमचे मुख्य दही लावण्यासाठी उत्कृष्ट विरजण म्हणून करू शकता. ही एक अत्यंत जुनी आणि प्रभावी पद्धत आहे.
दही पूर्णपणे तयार झाल्यानंतर काय करावे?
दही तयार झाल्यावर ते लगेच खाऊ नका किंवा बाहेर ठेवू नका. ते आणखी आंबट होऊ नये म्हणून तयार झालेले दही किमान 2 ते 3 तास फ्रिजमध्ये ठेवा. यामुळे दही अधिक घट्ट होते आणि त्याचा नैसर्गिक गोडवा टिकून राहतो.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, उन्हाळ्यात परफेक्ट दही लावणे ही अवघड गोष्ट नाही. उत्तम दूध, अचूक तापमान आणि विरजणाचे योग्य प्रमाण वापरल्यास तुम्हाला कधीही निराशा येणार नाही. वर दिलेल्या 5 सोप्या टिप्स आणि नवीन विरजण बनवण्याची पद्धत नक्की वापरून पाहा. या उन्हाळ्यात तुमच्या कुटुंबाला घरच्या घरी बनवलेल्या ताज्या, घट्ट आणि गोड दह्याचा मनसोक्त आनंद घेऊ द्या.
हे पण वाचा: उन्हाळ्यात दूध नासू नये म्हणून घ्यायची काळजी आणि सोपे उपाय
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: उन्हाळ्यात दही किती तासात तयार होते?
उत्तर: उन्हाळ्यात तापमान जास्त असल्याने दही लवकर तयार होते. साधारणपणे 4 ते 5 तासांत दही पूर्णपणे लागून तयार होते.
प्रश्न 2: दही जास्त आंबट होऊ नये म्हणून काय करावे?
उत्तर: दही तयार झाल्यावर ते बाहेर ठेवण्याऐवजी लगेच फ्रिजमध्ये ठेवा. तसेच, विरजण लावताना खूप जास्त किंवा आंबट विरजण वापरू नका.
प्रश्न 3: दही पातळ का होते?
उत्तर: पाणीमिश्रित दूध वापरल्यास किंवा जास्त गरम दुधात विरजण घातल्यास दही पातळ होते. नेहमी फुल क्रीम दूध वापरावे आणि ते कोमट असतानाच विरजण लावावे.
प्रश्न 4: मातीच्या भांड्यात दही का लावावे?
उत्तर: मातीची भांडी अतिरिक्त पाणी शोषून घेतात, ज्यामुळे दही अगदी घट्ट आणि गोड बनते आणि त्याला मातीचा छान सुगंध येतो.
