महाराष्ट्रीयन जेवणामध्ये आमटीला एक विशेष आणि महत्त्वाचे स्थान आहे. रोजच्या जेवणात भाजीला काय बनवायचे हा प्रश्न सर्वांनाच नेहमी पडतो. अशा वेळी अतिशय चविष्ट आणि आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर असणारी ‘शेवग्याच्या शेंगाची आमटी’ हा एक उत्तम पर्याय आहे. शेवग्याच्या शेंगामध्ये कॅल्शियम, जीवनसत्वे आणि लोह भरपूर प्रमाणात असते. त्यामुळे हाडांची मजबुती आणि शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होते.
अनेकदा घरी शेंगाची आमटी बनवताना ती खूप पातळ होते किंवा शेंगांचा अर्क रस्शामध्ये व्यवस्थित उतरत नाही. पण आजची ही खास रेसिपी तुमची ही अडचण नक्की दूर करेल. या रेसिपीमध्ये आपण आमटी दाटसर करण्यासाठी शेंगदाण्याचा कूट किंवा बेसन पीठ न वापरता, 1 तास भिजवलेली तुरीची डाळ वापरणार आहोत. तुरीची डाळ मसाल्यांमध्ये चांगली परतून शिजवल्यामुळे आमटीला नैसर्गिकरित्या एक सुंदर दाटसरपणा येतो आणि चव अगदी खमंग लागते.
या रेसिपीचे दुसरे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये वापरलेले घरगुती गावरान वाटण. सुखं खोबरं, लसूण, आलं आणि कोथिंबीर खलबत्त्यात जाडसर कुटून बनवलेले हे वाटण आमटीला एक अस्सल पारंपारिक गावरान चव देते. सोबतच घरातील कांदा लसूण मसाला वापरल्यामुळे एक वेगळीच झणझणीत चव या पदार्थाला मिळते.
ही शेवग्याच्या शेंगाची आमटी बनवायला अतिशय सोपी आहे आणि नवशिक्यांसाठी देखील अगदी योग्य आहे. तुम्ही ही गरमागरम आमटी बाजरीची किंवा ज्वारीची भाकरी, चपाती आणि पांढऱ्या भातासोबत मनसोक्त खाऊ शकता. या रेसिपीसाठी लागणारे सर्व साहित्य आपल्या स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असते. कढईत फक्त 10 ते 12 मिनिटांत ही आमटी छान शिजून तयार होते. चला तर मग, आजच ही चविष्ट आणि गावरान पद्धतीच्या रेसिपीची संपूर्ण कृती जाणून घेऊया.
साहित्य
- 1/2 पळी तेल
- 1 चमचा मोहरी
- 1 चमचा जिरं
- थोडीशी हिंग पावडर
- कढीपत्त्याची 8 ते 10 पाने
- 1 मिडीयम आकाराचा कांदा (बारीक चिरलेला)
- 1 छोट्या आकाराचं टोमॅटो (बारीक चिरलेलं)
- चवीप्रमाणे मीठ
- 1/4 चमचा हळद
- 1 छोटा चमचा गरम मसाला पावडर
- 1 1/2 छोटा चमचा कांदा लसूण मसाला
- 1 वाटी तुरीची डाळ (1 तास पाण्यात भिजवलेली)
- 4 मोठ्या आकाराच्या शेवग्याच्या शेंगा (साधारण 250 ग्राम – साल आणि शिरा काढून तुकडे केलेल्या)
- 2 ग्लास कोमट पाणी
वाटणासाठी साहित्य:
- थोडंसं सुखं खोबरं
- 1 गड्डी लसूण
- 1/2 इंच आलं
- थोडीशी ताजी कोथिंबीर
कृती
- सर्वात आधी खलबत्त्यात सुखं खोबरं, लसूण, 1/2 इंच आलं आणि थोडीशी कोथिंबीर घालून हे वाटण जाडसर कुटून घ्या. (तुम्ही मिक्सरला बारीक केले तरी चालेल).
- गॅसवर कढई गरम करण्यासाठी ठेवा आणि त्यात 1/2 पळी तेल घाला.
- तेल चांगले गरम झाल्यावर त्यात 1 चमचा मोहरी टाका आणि ती चांगली तडतडू द्या.
- मोहरी तडतडली की त्यात 1 चमचा जिरं, थोडीशी हिंग पावडर आणि कढीपत्ता घाला.
- त्यानंतर कढईत 1 बारीक चिरलेला कांदा घाला आणि तो हलका बदामी रंगाचा होईपर्यंत तेलात परतून घ्या.
- कांदा भाजून झाल्यावर त्यात आपण मगाशी कुटून घेतलेले खोबरे आणि लसणाचे वाटण घाला आणि ते सुद्धा चांगले परतून घ्या.
- आता त्यात 1 बारीक चिरलेले टोमॅटो आणि चवीप्रमाणे मीठ घाला. हे सर्व मिश्रण 1 मिनिटभर चांगले एकजीव करून परतून घ्या.
- टोमॅटो मऊ झाल्यावर त्यात 1/4 चमचा हळद, 1 चमचा गरम मसाला पावडर आणि 1 1/2 चमचा कांदा लसूण मसाला घालून सर्व मसाले चांगले मिक्स करा.
- या मसाल्यांमध्ये 1 तास भिजवलेली तुरीची डाळ स्वच्छ धुवून घाला आणि मसाल्यात चांगली परतून घ्या. (तुम्हाला घाई असल्यास कुकरला 2 शिट्ट्या काढून उकडलेली डाळ वापरली तरी चालेल).
- आता साले काढलेल्या शेवग्याच्या शेंगाचे तुकडे मसाल्यात घाला आणि थोडे परतून घ्या.
- त्यानंतर यामध्ये 2 ग्लास कोमट पाणी घाला आणि चांगले हलवून घ्या.
- कढईवर थोडेसे उघडे राहील असे झाकण ठेवा आणि बारीक गॅसवर 10 ते 12 मिनिटे हे सर्व शिजवून घ्या.
- डाळ आणि शेंगा चांगल्या शिजल्या की आमटीला छान दाटसरपणा येतो. (गरज वाटल्यास रस्सा वाढवण्यासाठी थोडे अजून कोमट पाणी घालू शकता). गॅस बंद करा, तुमची खमंग आमटी तयार आहे.
हे पण वाचा: एकदम साधी आणि सोपी टोमॅटोची भाजी | झटपट रेसिपी | Tomato Bhaji Recipe Easy
स्वयंपाकाच्या खास टिप्स
- आमटी करताना नेहमी कोमट पाण्याचाच वापर करा, यामुळे आमटीला चांगली तरी येते आणि मसाल्यांची चव टिकून राहते.
- तुरीची डाळ कमीत कमी 1 तास नक्की भिजत घाला. यामुळे ती लवकर शिजते आणि आमटीला नैसर्गिक दाटसरपणा येतो.
- आमटीला अस्सल गावरान चव यावी यासाठी वाटण मिक्सरवर वाटण्याऐवजी खलबत्त्यात कुटून घेणे जास्त फायदेशीर ठरते.
विविध प्रकार
- मुलांसाठी कमी तिखट प्रकार: लहान मुलांसाठी आमटी बनवत असाल, तर कांदा लसूण मसाला थोडे कमी वापरा किंवा फक्त हळद आणि थोडेसे लाल तिखट वापरून तुम्ही ही आमटी बनवू शकता.
- जास्त मसालेदार प्रकार: जर तुम्हाला आमटी खूप झणझणीत आवडत असेल, तर वाटण कुटताना त्यामध्ये 2 ते 3 तिखट हिरव्या मिरच्या कुटून घालू शकता.
- व्हेगन पर्याय: ही कृती नैसर्गिकरित्या पूर्णपणे शाकाहारी आणि दुग्धजन्य पदार्थांशिवाय (व्हेगन) बनलेली आहे, त्यामुळे कोणीही याचे सेवन करू शकते.
कसे सर्व्ह करावे
- ही गरमागरम शेवग्याच्या शेंगाची आमटी खास करून बाजरीची भाकरी किंवा ज्वारीच्या भाकरीसोबत खूप अप्रतिम लागते.
- वाफाळता पांढरा भात आणि त्यावर ही झणझणीत आमटी टाकून खाण्याची मज्जाच वेगळी आहे.
- जेवताना ताटात बाजूला कच्चा कांदा, लिंबाची फोड आणि पापड नक्की ठेवा, यामुळे जेवणाची चव अजूनच वाढेल.
हे पण वाचा: दोडक्याचे झणझणीत कालवण रेसिपी | Dodkyache Jhanjhanit Kalvan Recipe
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: शेवग्याच्या शेंगाची आमटी दाटसर होण्यासाठी काय करावे?
उत्तर: आमटी दाटसर होण्यासाठी 1 तास भिजवलेली तुरीची डाळ वापरणे उत्तम आहे. डाळ शिजून आमटीत छान एकजीव होते आणि वाटणामुळे रस्सा दाटसर होतो. शेंगदाण्याचा कूट वापरण्याची गरज पडत नाही.
प्रश्न 2: तुरीच्या डाळीऐवजी दुसरी कोणती डाळ वापरता येईल का?
उत्तर: हो, नक्कीच. तुम्ही तुरीच्या डाळीऐवजी मुगाची डाळ किंवा मसुरीची डाळ देखील वापरू शकता, पण तुरीच्या डाळीमुळे आमटीला अस्सल गावरान आणि खमंग चव येते.
प्रश्न 3: आमटीला लाल भडक तरी (कट) येण्यासाठी काय करावे?
उत्तर: आमटीला चांगली तरी येण्यासाठी पाणी घालताना ते नेहमी कोमट करूनच घालावे आणि फोडणी देताना मसाले तेलात चांगले मंद आचेवर परतून घ्यावेत.
प्रश्न 4: वाटण मिक्सरमध्ये वाटले तर चालेल का?
उत्तर: हो, वेळेची बचत करण्यासाठी तुम्ही मिक्सरमध्ये वाटण बारीक करू शकता, पण खलबत्त्यात जाडसर कुटून घेतल्यास चव अधिक पारंपारिक आणि स्वादिष्ट लागते.
