उन्हाळ्याची चाहूल लागली की महाराष्ट्रातील घरोघरी पावसाळ्यापूर्वी उन्हाळ्यात वाळवणाचे पदार्थ बनवण्याची लगबग सुरू होते. कडक उन्हाचा फायदा घेत पापड, कुरडया, सांडगे, शेवया आणि लोणची बनवणे ही आपली अत्यंत जुनी आणि महत्त्वाची परंपरा आहे. पण हे वाळवणाचे पदार्थ बनवताना योग्य ती काळजी न घेतल्यास तुमची संपूर्ण मेहनत आणि पैसा वाया जाऊ शकतो. बाजारात मिळणाऱ्या पदार्थांपेक्षा घरगुती वाळवण नेहमीच आरोग्यदायी असते. या लेखात आपण वाळवण करताना कोणत्या 7 महत्त्वाच्या टिप्स फॉलो कराव्यात ते सविस्तर पाहणार आहोत, जेणेकरून तुमचे पदार्थ वर्षभर अगदी उत्तम आणि चविष्ट टिकतील.
वाळवणाचे पदार्थ बनवताना घ्यायची महत्त्वाची काळजी
1. कडक उन्हाची आणि योग्य वेळेची अचूक निवड
वाळवण करण्यासाठी अतिशय कडक ऊन खूप गरजेचे असते. सकाळी 8 ते दुपारी 12 या वेळेत ऊन चांगले तापते. या वेळेत जर तुम्ही पापड किंवा कुरडया घातल्यास त्या लवकर आणि व्यवस्थित वाळतात. कोणतेही वाळवण सलग 3 ते 4 दिवस कडक उन्हात वाळवणे बंधनकारक आहे. यामुळे त्यातील पाण्याचा अंश पूर्णपणे निघून जातो. पदार्थ वाळवणे ही प्रक्रिया जेवढी नैसर्गिक आणि चांगली होईल, तेवढे पदार्थ जास्त काळ टिकतात.
हे पण वाचा: टोमॅटो प्युरी साठवण्याच्या 3 भन्नाट ट्रिक्स: आजच वापरून पहा
2. स्वच्छतेवर 100 टक्के लक्ष द्या
वाळवण बनवताना आजूबाजूच्या स्वच्छतेची काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
- वाळवण उन्हात घालण्यासाठी नेहमी स्वच्छ आणि कडक धुतलेले सुती कापड किंवा जाड प्लास्टिकचा वापर करा.
- पदार्थांवर धूळ, कचरा किंवा पाखरांचा त्रास होऊ नये म्हणून त्यावर 1 अतिशय पातळ सुती साडी किंवा ओढणी झाकून ठेवा.
- ज्या भांड्यांमध्ये तुम्ही मिश्रण बनवले आहे, ती भांडी 100 टक्के कोरडी असावीत.
3. पाण्याचा अंश आणि ओलावा पूर्णपणे काढून टाकणे
वर्षभर टिकणारे पदार्थ बनवताना सर्वात मोठा धोका पाण्याचा किंवा ओलाव्याचा असतो. मसाल्याचे डबे, लोणच्याच्या बरण्या, चमचे किंवा साठवणीची भांडी थोडी जरी ओली असली, तरी संपूर्ण पदार्थाला लगेच बुरशी लागू शकते. त्यामुळे डबे पाण्याने धुऊन सलग 2 पूर्ण दिवस कडक उन्हात वाळवून मगच त्यात वाळवण भरून ठेवावे.
4. योग्य डब्यांची आणि साठवणुकीची निवड
- कोणतेही वाळवण साठवण्यासाठी नेहमी काचेच्या बरण्या किंवा एअर टाईट स्टीलचे डबे वापरावेत.
- डब्याच्या अगदी तळाशी 2 किंवा 4 लवंग आणि कडुनिंबाची वाळलेली पाने ठेवल्यास कीड किंवा मुंग्या लागत नाहीत.
- पावसाळ्यात हवेत प्रचंड दमटपणा असतो, त्यामुळे डब्याला अतिशय घट्ट झाकण असल्याची खात्री करा. वाळवण साठवणूक योग्य पद्धतीने केल्यास पदार्थांची मूळ चव आणि सुगंध शेवटपर्यंत टिकून राहतो.
5. मसाल्यांचा योग्य आणि ताजा वापर
सांडगे किंवा पापड बनवताना वापरले जाणारे सर्व मसाले अगदी ताजे असावेत. जुने मसाले वापरल्यास पदार्थाचा रंग काळपट पडू शकतो आणि चव देखील बदलू शकते. नेहमी 1 उत्तम दर्जाचा कच्चा माल खरेदी करूनच वाळवणाचे बेत आखावेत.
हे पण वाचा: टिफिनमध्ये कापलेले सफरचंद काळे पडू नये म्हणून हे घरगुती उपाय नक्की करा
6. योग्य प्रमाणात मीठ वापरणे
वाळवणाच्या पदार्थांमध्ये मीठ हे 1 नैसर्गिक प्रिझर्व्हेटिव्ह (संरक्षक) म्हणून काम करते. लोणचे, पापड किंवा कुरडया बनवताना मिठाचे प्रमाण योग्य असणे अत्यंत आवश्यक आहे. मीठ कमी पडल्यास पदार्थ लवकर खराब होतात आणि जास्त झाल्यास चव बिघडते.
7. सुरक्षितता आणि पक्षांपासून बचाव
गच्चीवर किंवा अंगणात वाळवण घालताना कावळे, चिमण्या किंवा इतर पक्षांपासून पदार्थांचे संरक्षण करणे गरजेचे आहे. यासाठी तुम्ही आजूबाजूला जाळी लावू शकता किंवा लक्ष ठेवण्यासाठी आळीपाळीने थांबू शकता.
थोडक्यात निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, पावसाळ्यापूर्वी उन्हाळ्यात वाळवणाचे पदार्थ करताना घ्यायची काळजी योग्य प्रकारे घेतल्यास तुम्हाला संपूर्ण वर्षभर उत्तम आणि स्वादिष्ट जेवण एन्जॉय करता येते. वरील सर्व टिप्स नक्की वापरून पहा. स्वच्छता, कडक ऊन आणि योग्य साठवणूक या 3 गोष्टी कटाक्षाने पाळल्यास तुमचे पापड, लोणची आणि सांडगे कधीही खराब होणार नाहीत. या उन्हाळ्यात तुमचे वाळवण उत्तम व्हावे आणि तुमची मेहनत सत्कारणी लागावी यासाठी तुम्हाला खूप खूप शुभेच्छा!
हे पण वाचा: उन्हाळ्यात किचनमधील मसाल्यांची योग्य साठवणूक कशी करावी?
सतत विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: वाळवणाचे पदार्थ उन्हात नक्की किती दिवस सुकवावेत?
उत्तर: कोणतेही वाळवण सलग 3 ते 4 दिवस कडक उन्हात सुकवणे आवश्यक असते. यामुळे त्यातील ओलावा पूर्णपणे नष्ट होतो, ज्यामुळे पदार्थ वर्षभर उत्तम टिकण्यास मदत होते.
प्रश्न 2: वाळवण आणि लोणच्याला बुरशी लागू नये म्हणून काय करावे?
उत्तर: डबे पूर्णपणे कोरडे असल्याची खात्री करा. डब्यातून पदार्थ बाहेर काढण्यासाठी नेहमी कोरड्या चमच्याचा वापर करा. डब्याच्या तळाशी 2 ते 3 लवंग ठेवल्यास कीड आणि बुरशीपासून 100 टक्के संरक्षण होते.
प्रश्न 3: वाळवण साठवण्यासाठी कोणत्या प्रकारची भांडी उत्तम असतात?
उत्तर: वाळवण साठवण्यासाठी नेहमी काचेच्या बरण्या किंवा एअर टाईट स्टीलचे डबे सर्वात सुरक्षित आणि उत्तम मानले जातात. निकृष्ट दर्जाचे प्लास्टिकचे डबे वापरणे शक्यतो टाळावे.
प्रश्न 4: कुरडया आणि पापड उन्हात वाळवताना त्यांना धूळ लागण्यापासून कसे वाचवावे?
उत्तर: पदार्थ उन्हात वाळत घातल्यानंतर त्यावर 1 अगदी पातळ आणि स्वच्छ सुती साडी किंवा ओढणी अलगद झाकून ठेवावी. यामुळे ऊन आत जाते पण धूळ आणि कचरा बाहेरच राहतो.
